Hadis No. 10
İntihar Girişimi İddiası
Buhari, No. 6982 | Yahya b. Bükeyr (m. 771 - ö. 845) > Leys b. Sa'd (m. 713 - ö. 791) > Ukayl b. Halid (m. ? - ö. 761) > İbn Şihab ez-Zühri (m. 678 - ö. 742) > Urve b. Zübeyr (m. 644 - ö. 713) > Hz. Ayşe (m. 614 - ö. 678)
Allah Resulü'ne (sallallahu aleyhi ve sallam) ilk vahiy gerçek rüyalar yoluyla geldi. Sonra Hira mağarasına çekildi ve orada birçok gece ibadet ederek kendini hazırladı. Bir melek ona geldi ve "Oku!" dedi. Peygamberimiz (sallallahu aleyhi ve sallam) "Okuyamam" diye cevap verdi. Melek onu yakaladı ve üç kez sıktı, ta ki yorulana kadar. Sonra ona şu vahiy indi: {Yaratan Rabbinin adıyla oku}. Peygamberimiz (sallallahu aleyhi ve sallam) yüreği titreyerek Hatice'ye döndü ve "Beni örtün! Beni örtün!" dedi. Ona olanları anlattı ve "Kendim için korktum" dedi. Hatice onu teselli etti ve müjde verdi. Sonra onu Varakah ibn Nevfel'e götürdü. Varakah ona, "Bu, Musa'ya gelen melektir" dedi ve halkının onu sürgün edeceğini bildirdi. Sonra Varakah öldü ve vahiy bir süre kesildi. Peygamberimiz (sallallahu aleyhi ve sallam) o kadar derin bir üzüntüye kapıldı ki, anlatıldığı üzere, defalarca dağların tepelerinden atlamayı düşündü. Ne zaman bir dağın tepesine çıkıp kendini atmaya kalksa, Cebrail ona görünür ve "Ey Muhammed, sen gerçekten Allah'ın elçisisin" derdi. Bunun üzerine kalbi huzur bulur, ruhu rahatlar ve geri dönerdi.
أول ما بدئ به رسول الله ﷺ من الوحي الرؤيا الصادقة، ثم حبب إليه الخلاء بغار حراء يتعبد فيه الليالي ذوات العدد ويتزود لذلك. فجاءه الملك فقال له "اقرأ"، فقال "ما أنا بقارئ"، فأخذه فغطه ثلاثاً حتى بلغ منه الجهد، ثم أنزل عليه: {اقرأ باسم ربك الذي خلق}. فرجع النبي ﷺ يرجف فؤاده إلى خديجة فقال "زملوني زملوني"، وأخبرها الخبر وقال "لقد خشيت على نفسي"، فثبتته وبشرته. ثم انطلقت به إلى ورقة بن نوفل، فقال له ورقة "هذا الناموس الذي نزل على موسى"، وأخبره أن قومه سيخرجونه. ثم توفي ورقة وفتر الوحي فترة، حتى حزن النبي ﷺ فيما بلغنا حزناً شديداً غدا منه مراراً كي يتردى من رءوس شواهق الجبال. فكلما أوفى بذروة جبل لكي يلقي منه نفسه، تبدى له جبريل فقال "يا محمد، إنك رسول الله حقاً"، فيسكن لذلك جأشه وتقر نفسه فيرجع.
Sened (2 - Zayıf): Rivayetin ana gövdesi (Vahyin fetret dönemi) sahih kabul edilse de; intihar girişiminden bahseden "dağların tepelerinden atlamayı düşündü" kısmı, ravilerden İbn Şihab ez-Zühri'nin "bize ulaştığına göre" (fî mâ belağanâ) diyerek senedsiz şekilde metne eklediği (idrac) bir dipnottur. Bu kısım teknik olarak "Muallak/Munkatı" (kopuk) hükmündedir ve Hz. Aişe'nin veya Peygamber'in sözü değil, Zühri'nin şahsi duyumudur. Zühri'nin Emevi sarayıyla ilişkisi ve rivayetlere yorum katma alışkanlığı [1], Peygamber'i zayıf gösteren bu trajik eklentinin güvenilirliğini ortadan kaldırır.
Kur'an (1 - Red): Metin, Kur'an'ın peygamber profiline ve "İsmet" (korunmuşluk) ilkesine aykırıdır. Kur'an, Hz. Peygamber'in kalbinin genişletildiğini (İnşirah, 1) bildirir [2]. Daha da önemlisi, Kur'an'da "Allah'ın rahmetinden ümit kesmek" (Ye's) ancak kâfirlerin özelliği olarak tanımlanır (Yusuf, 87). Vahiy alan bir elçinin, Allah'tan ümidini kesip intihara teşebbüs etmesi; Kur'an'ın inşa ettiği güçlü, sabırlı ve ümitvar "Üsve-i Hasene" (En Güzel Örnek) modeliyle taban tabana zıttır.
Bilim (1 - Red): Modern Psikoloji'de bu durum "Psikolojik Sağlamlık" (Resilience) analiziyle reddedilir. Ağır depresyon ve intihar eğilimi, kişinin bilişsel yetilerini bozan patolojik bir durumdur. Tarihsel süreçte (Taif'te taşlanma, 3 yıl süren boykot, Sevr Mağarası kuşatması gibi) en yüksek stres anlarında dahi metanetini ve liderlik vasfını koruyan bir profilin; vahiy gecikmesi gibi bir durumda intihara yönelmesi "Psikobiyografik" açıdan tutarsızdır. Liderlik psikolojisi, bu tür bir duygusal istikrarsızlığı doğrulamaz.
KAYNAKLAR
[1] Halit Özkan. "Zührî", TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/zuhri
[2] İnşirah Suresi, 1. Ayet: Arapça: اَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَۙ | Okunuş: Elem neşrah leke sadrak. | Meal: Biz senin göğsünü açıp genişletmedik mi?
Title