Hadis No. 12
Ölülerin İşitmesi ve Kabir Mitolojisi
Buhari, No. 1370 | Ali b. Abdullah el-Medini (d. 778 - ö. 849) > Yakub b. İbrahim (d. 782 - ö. 823) > İbrahim b. Sad (d. 726 - ö. 799) > Salih b. Kaysan (d. ? - ö. 758) > Nafi > İbn Ömer
Peygamber (sallallahu aleyhi ve sallam) kuyudaki insanlara (Bedir Savaşı'nda öldürülen müşriklerin cesetlerinin atıldığı kuyuya) baktı ve şöyle dedi: “Rabbinizin size vaat ettiği şeyi doğru buldunuz mu?” Birisi ona, “Ölülere sesleniyorsun” dedi. O da, “Siz de onlar kadar duyamazsınız, ama onlar cevap veremezler.” diye cevap verdi.
رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ قَالَ اطَّلَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى أَهْلِ الْقَلِيبِ فَقَالَ " ". فَقِيلَ لَهُ تَدْعُو أَمْوَاتًا فَقَالَ " مَا أَنْتُمْ بِأَسْمَعَ مِنْهُمْ وَلَكِنْ لاَ يُجِيبُونَ "
Sened (2 - Zayıf): Rivayet, senedi teknik olarak sağlam (Buhari/Müslim) görünse de bizzat Sahabe içindeki "Metin Tenkidi" (İçerik Eleştirisi) nedeniyle reddedilmiştir. Bu hadis Hz. Aişe'ye sorulduğunda, o bunu kesin bir dille reddetmiş ve İbn Ömer'in Peygamber'i yanlış anladığını belirtmiştir. Hz. Aişe, "Peygamber 'Onlar işitir' demedi, 'Onlar şimdi gerçeği biliyorlar' dedi" diyerek düzeltme yapmış ve kendi görüşüne delil olarak Kur'an ayetlerini okumuştur. En yakın tanık (Hz. Aişe) tarafından Kur'an'a aykırı bulunarak reddedilmiş bu rivayet, usul açısından "Munkar/Şaz" (reddedilen) statüsündedir.
Kur'an (1 - Red): Metin, "Sen kabirdekilere işittiremezsin" [1] ve "Ölülere duyuramazsın" [2] diyen ayetlerin açık ve kesin hükmüyle taban tabana zıt düşmektedir. Kur'an, ölümle yaşam arasına geçişsiz bir engel (Berzah) koymuştur. Rivayet ise bu engeli kaldırıp, ölülerin dirilerden daha iyi işittiğini iddia ederek; Kur'an'ın çizdiği "Dünya-Ahiret Ayrımı" yasasını ihlal eden mitolojik bir kurgu sunmaktadır.
Bilim (1 - Red): Tıbbi açıdan biyolojik ve beyin ölümü gerçekleşmiş, timpanik membran (kulak zarı) ve koklear sinir işlevi sonlanmış bir organizmanın, ses dalgalarını algılaması (Auditory Perception) imkansızdır. İşitme eylemi kulakta başlar ancak beynin temporal lobundaki işlevsel nöronlarda anlam kazanır. Çürümeye başlayan bir sinir sisteminin "dirilerden daha net duyduğunu" iddia etmek, biyolojik yasalara ve entropiye aykırı bir kurgudur [3].
KAYNAKLAR
[1] Fatır Suresi, 22. Ayet: Arapça: وَمَا اَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ | Okunuş: Ve mâ ente bi-musmi'in men fi'l-kubûr. | Meal: Sen kabirdekilere işittiremezsin.
[2] Neml Suresi, 80. Ayet: Arapça: اِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتٰى... | Okunuş: İnneke lâ tusmi'u'l-mevtâ... | Meal: Şüphesiz sen ölülere işittiremezsin...
[3] James L. Bernat. (2013). "The definition and criterion of death", Handbook of Clinical Neurology, 118, 419-435. https://doi.org/10.1016/b978-0-444-53501-6.00033-0
Title