Hadis No. 19
Hz. Aişe'nin Evlilik Yaşı ve Çocuk Evliliği Sorunu
Buhari, No. 3894 | Ferve b. Ebi'l-Mağra (d. ? - ö. ?) > Ali b. Müshir (d. 120/738 - ö. 189/805) > Hişam b. Urve (d. 61/680 - ö. 146/763) > Urve b. Zübeyr (d. 23/644 - ö. 94/712) > Aişe
Aişe'nin rivayetine göre: Peygamber (sallallahu aleyhi ve sallam) beni altı yaşındayken nişanladı. Medine'ye gittik ve Beni el-Harith bin Hazrec'in evinde kaldık. Sonra hastalandım ve saçlarım döküldü. Daha sonra saçlarım tekrar çıktı ve annem Ümmü Ruman, bazı kız arkadaşlarımla salıncakta oynarken yanıma geldi. Beni çağırdı ve ne yapacağını bilmeden yanına gittim. Elimden tuttu ve beni evin kapısında durdurdu. O zaman nefes nefeseydim ve nefesim düzelince biraz su alıp yüzümü ve başımı sildi. Sonra beni eve götürdü. Evde, "Sevgiler ve Allah'ın bereketi ve bol şans" diyen bazı Ensar kadınları gördüm. Sonra beni onlara emanet etti ve onlar da beni (evlilik için) hazırladılar. Beklenmedik bir şekilde Allah'ın Resulü öğleden önce bana geldi ve annem beni ona teslim etti; o zamanlar dokuz yaşında bir kız çocuğuydum.
عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ تَزَوَّجَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا بِنْتُ سِتِّ سِنِينَ، فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَنَزَلْنَا فِي بَنِي الْحَارِثِ بْنِ خَزْرَجٍ، فَوُعِكْتُ فَتَمَرَّقَ شَعَرِي فَوَفَى جُمَيْمَةً، فَأَتَتْنِي أُمِّي أُمُّ رُومَانَ وَإِنِّي لَفِي أُرْجُوحَةٍ وَمَعِي صَوَاحِبُ لِي، فَصَرَخَتْ بِي فَأَتَيْتُهَا لاَ أَدْرِي مَا تُرِيدُ بِي فَأَخَذَتْ بِيَدِي حَتَّى أَوْقَفَتْنِي عَلَى باب الدَّارِ، وَإِنِّي لأَنْهَجُ، حَتَّى سَكَنَ بَعْضُ نَفَسِي، ثُمَّ أَخَذَتْ شَيْئًا مِنْ مَاءٍ فَمَسَحَتْ بِهِ وَجْهِي وَرَأْسِي ثُمَّ أَدْخَلَتْنِي الدَّارَ فَإِذَا نِسْوَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ فِي الْبَيْتِ فَقُلْنَ عَلَى الْخَيْرِ وَالْبَرَكَةِ، وَعَلَى خَيْرِ طَائِرٍ. فَأَسْلَمَتْنِي إِلَيْهِنَّ فَأَصْلَحْنَ مِنْ شَأْنِي، فَلَمْ يَرُعْنِي إِلاَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضُحًى، فَأَسْلَمَتْنِي إِلَيْهِ، وَأَنَا يَوْمَئِذٍ بِنْتُ تِسْعِ سِنِينَ.
Sened (1 - Red): Bu rivayet teknik olarak "Sahih" kabul edilse de, metnin ana ravisi Hişam b. Urve ile ilgili ciddi cerh (eleştiri) noktaları mevcuttur. Hişam'ın hayatının sonlarında Medine'den Irak'a göç ettiği ve burada hafıza kaybı (ihtilat) yaşayarak rivayetleri karıştırdığı, İmam Malik gibi çağdaşları tarafından belirtilmiştir. 6 ve 9 yaş iddiası sadece Irak çıkışlı zincirlerde görülürken, Medine kaynaklarında yer almaz. Tarihsel kronoloji açısından, Hz. Aişe'nin ablası Esma'dan 10 yaş küçük olduğu ve Esma'nın hicret sırasında 27 yaşında olduğu verisinden hareketle, Hz. Aişe'nin evlendiğinde 17-19 yaşlarında olduğu matematiksel bir kesinlik arz eder [1]. Dolayısıyla 6-9 yaş iddiası tarihsel gerçeklikle uyuşmayan, ravi hatası veya uydurma bir bilgidir. Her kim ki Hz. Muhammed Hz. Aişe ile 9 yaşında evlendi diyorsa ve dediyse; Allah'ın, meleklerin ve tüm lanet edicilerin laneti onların ve bu iftirayı uyduranların üzerine olsun.
Kur'an (1 - Red): Kur'an, evlilik akdi için biyolojik ve zihinsel olgunluğu ifade eden "Rüşd" kavramını şart koşar. Nisâ Suresi 6. ayette, yetimlerin mallarının kendilerine teslim edilmesi için "nikah çağına gelmeleri" ve "rüşd (akli olgunluk)" göstermeleri istenir [2]. Malını yönetemeyen bir çocuğun, evlilik gibi Kur'an'ın "Mîsâk-ı Galîz" (Ağır/Sağlam bir teminat) [3] olarak nitelediği devasa bir sorumluluğu üstlenmesi imkansızdır. Metindeki "salıncakta oynayan çocuk" tasviri, Kur'an'ın öngördüğü, hak ve sorumluluklarının bilincinde olan eş modeliyle taban tabana zıttır.
Bilim (1 - Red): İnsan biyolojisi ve gelişim psikolojisi açısından, 9 yaşındaki bir çocuğun bedenen cinsel ilişkiye, ruhen de evlilik sorumluluğuna hazır olması mümkün değildir. Bu yaşta bir çocuğun evlendirilmesi, tıbbi olarak fiziksel travmalara, psikolojik olarak ise onarılmaz hasarlara yol açar. Bu durum evrensel çocuk hakları ve pedagojik gerçeklerle çelişen bir istismar tanımına girer.
KAYNAKLAR
[1] Rıza Savaş. (1995). "Hz. Aişe'nin Evlenme Yaşı İle İlgili Farklı Bir Yaklaşım", D.E.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, 9, 139-144. https://isamveri.org/pdfdrg/D00036/1995_9/1995_9_SAVASR.pdf
[1] Nisâ Suresi, 6. Ayet: Arapça: وَابْتَلُوا الْيَتَامٰى حَتّٰىٓ اِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَۚ فَاِنْ اٰنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداً فَادْفَعُٓوا اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْۚ | Okunuş: Vebtelû-lyetâmâ hattâ izâ belaġû-nnikâha fe-in ânestum minhum ruşden fedfe’û ileyhim emvâlehum. | Meal: Yetimleri (evlenme çağına gelene kadar) deneyin. Eğer onlarda bir olgunlaşma (rüşd) görürseniz, mallarını kendilerine geri verin.
[2] Nisâ Suresi, 21. Ayet: Arapça: وَكَيْفَ تَأْخُذُونَهُ وَقَدْ اَفْضٰى بَعْضُكُمْ اِلٰى بَعْضٍ وَاَخَذْنَ مِنْكُمْ م۪يثَاقاً غَل۪يظاً | Okunuş: Ve keyfe te’ḣużûnehu ve kad efdâ ba’dukum ilâ ba’din ve eḣażne minkum mîśâkan ġalîzâ. | Meal: Onu nasıl alırsınız ki, birbirinizle kaynaşıp baş başa kalmıştınız ve onlar sizden (nikâhla) ağır ve sağlam bir söz (misak) almışlardı.
Title