Hadis No. 26

Sened (2 - Zayıf): Hadis, Kütüb-i Sitte'de (Buhari, Müslim) yer almasına rağmen, içerik analizi ve ravi yapısı açısından sorunludur. Rivayet zincirinin tepesinde, çok fazla hadis nakletmesi ve bazı anlatımlarının "İsrailiyat" veya "halk inanışları" ile karışması nedeniyle tarihsel eleştiriye tabi tutulan Ebu Hureyre bulunmaktadır [1]. Ayrıca metindeki "Her derde deva" ifadesi, Peygamber'in (a.s) genel üslubundan ziyade, o dönemin Arap yarımadasındaki geleneksel tıp algısını yansıtan bir mübalağa (abartı) sanatı gibi durmaktadır. Bu tip tıbbi hadislerin vahiy değil, o dönemin Arap örfüne ait tecrübi bilgiler olduğunu belirtmiştir [2]. Tek bir raviye dayalı (Haber-i Vahid) bu denli iddialı bir tıbbi genellemenin kesin bilgi kaynağı kabul edilmesi metodolojik olarak zayıftır.

Kur'an (2 - Nötr): Kur'an, şifanın kaynağı olarak Allah'ı gösterir ve bal örneğinde olduğu gibi bazı maddelere dikkat çeker [3]. Ancak Kur'an'ın hiçbir yerinde tek bir maddenin "ölüm hariç her şeye" iyi geleceği gibi deterministik ve evrensel bir iddia yer almaz. Kur'an, doğayı gözlemlemeyi ve aklı kullanmayı emreder. Peygamber'e atfedilen bu mutlak ifade, Kur'an'ın sünnetullah (doğa yasaları) ilkesiyle teknik olarak çatışmasa da, üslup ve yöntem açısından Kur'an'ın "neden-sonuç" ilişkisine dayalı rasyonel tutumuyla örtüşmemektedir.

Bilim (1 - Red): Modern farmakolojik araştırmalar, Çörek Otu'nun (Nigella sativa) içerdiği "timokinon" maddesi sayesinde anti-enflamatuar, anti-oksidan ve bağışıklık güçlendirici etkileri olduğunu doğrulamaktadır [4]. Ancak tıbbi açıdan tek bir maddenin genetik bozukluklardan viral enfeksiyonlara, cerrahi müdahale gerektiren travmalardan kanserin ileri evrelerine kadar "her hastalığı" iyileştirmesi biyolojik ve fizyolojik olarak imkansızdır. Bu iddia, "her derde deva" (panacea) kavramı, bilimsel metodolojiye ve kanıta dayalı tıbba tamamen aykırıdır. Bu nedenle hadis, bilimsel bir "gerçek" değil, tarihsel bir "temenni" veya "yerel tedavi önerisi" olarak okunmalıdır.

KAYNAKLAR

[1] Halit Özkan. "Tıbb-ı Nebevî", TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/tibb-i-nebevi

[2] Nahl Suresi, 69. Ayet: Arapça: يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِهَا شَرَابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ | Okunuş: Yahrucu min buṭûnihâ şerâbun muhtelifun elvânuhu fîhi şifâun linnâs. | Meal: Onların karınlarından, renkleri çeşit çeşit bir şerbet (bal) çıkar ki, onda insanlar için şifa vardır.

[3] Aftab Ahmad vd. (2015). "A review on therapeutic potential of Nigella sativa: A miracle herb", Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine, 3/5, 337–352. https://doi.org/10.1016/S2221-1691(13)60075-1