Hadis No. 29
Veda Hutbesi
Buhari, No. 1739 | Buhari (d. 810 - ö. 870) > Ali b. Abdullah (d. 777 - ö. 849) > Yahya b. Said (d. 737 - ö. 813) > Fudayl b. Gazvan (d. ? - ö. 760) > İkrime (d. 645 - ö. 723) > İbn Abbas (Sahabe, d. 619 - ö. 687)
Müslim, No. 1218a | Müslim (d. 815 - ö. 875) > Ebu Bekir b. Ebu Şeybe (d. 775 - ö. 849) > Hatim b. İsmail (d. ? - ö. 802) > Cafer es-Sadık (d. 702 - ö. 765) > Muhammed el-Bakır (d. 677 - ö. 733) > Cabir b. Abdullah (Sahabe, d. 607 - ö. 697)
Buhari, No. 3197 | Buhari (d. 810 - ö. 870) > Muhammed b. Kesir (d. 747 - ö. 838) > Süfyan es-Sevri (d. 716 - ö. 778) > Abdurrahman b. Ebu Bekre (d. ? - ö. 714) > Ebu Bekre (Sahabe, ö. 671)
Tirmizi, No. 3087 | Tirmizi (d. 824 - ö. 892) > el-Hasen b. Ali el-Hallal (d. ? - ö. 856) > Hüseyin b. Ali el-Cu'fi (d. ? - ö. 819) > Zaide b. Kudame (d. ? - ö. 777) > Şebib b. Garkada (d. ? - ö. 740) > Süleyman b. Amr (d. ? - ö. ?) > Amr b. el-Ahvas (Sahabe, ö. 690 civarı)
İbn Mace, No. 3931 | İbn Mace (d. 824 - ö. 887) > Hişam b. Ammar (d. 770 - ö. 859) > İsa b. Yunus (d. ? - ö. 803) > Süleyman el-A'meş (d. 680 - ö. 765) > Ebu Salih es-Semman (d. ? - ö. 719) > Ebu Said el-Hudri (Sahabe, d. 612 - ö. 693)
Bu ayınız, bu şehriniz, bu gününüz nasıl haram (dokunulmaz) ise, kanlarınız ve mallarınız da birbirinize haramdır. Cahiliye devrinden kalma tüm kan davaları kaldırılmıştır. Cahiliye faizlerinin tümü ayaklarımın altındadır... Kadınlar hakkında Allah'tan korkun... Zaman, Allah'ın gökleri ve yeri yarattığı günkü şekline dönmüştür. Yıl 12 aydır... Size öyle bir şey bırakıyorum ki, ona sımsıkı sarılırsanız sapmazsınız: Allah'ın Kitabı.
فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا، وَإِنَّ دِمَاءَ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ، وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ، فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ، إِنَّ الزَّمَانَ قَدِ اسْتَدَارَ كَهَيْئَتِهِ يَوْمَ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ، السَّنَةُ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا، وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنِ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ.
Sened (5 - Mütevatir): Akademik açıdan "Veda Hutbesi" adında tek, bütüncül ve stenografik bir metin yoktur. Bugün cami duvarlarında asılı olan metin, farklı zamanlarda (Arafat, Mina, Gadir-i Hum) ve farklı raviler (İbn Abbas [1], Cabir b. Abdullah [2], Ebu Bekr [3], Amr b. Ahvas [4], Ebu Said [5]) tarafından parça parça aktarılan rivayetlerin sonradan birleştirilmesiyle (telfik) oluşturulmuş bir "kolaj"dır. En kritik sened problemi, Peygamber'in (a.s) vefatından sonra ümmete ne bıraktığı konusundaki çelişkidir. Üç ana varyasyon vardır:
1. "Allah'ın Kitabı ve Sünnetim": İmam Malik'in Muvatta eserinde geçer ancak senedi kopuktur (Mürsel) ve zayıftır [6].
2. "Allah'ın Kitabı ve Ehl-i Beytim": Müslim ve Tirmizi'de geçer, isnadı daha sahihtir ancak bağlamı Veda Haccı'ndan ziyade Gadir-i Hum mevkiidir [7].
3. "Allah'ın Kitabı" (Sadece): Müslim'de Cabir b. Abdullah'ın uzun hadisinde geçer ve sened açısından en sağlam (Mahfuz) olanıdır [2].
Çelişen bu kısımları ayıkladığımızda, elimizde tartışmasız bir "Ortak Metin" kalır.
Kur'an (3 - Kabul): Çelişkilerden arındırılmış ortak metin (kan davasının kaldırılması, faizin yasaklanması, kadın hakları, takvim hilesinin iptali), Kur'an'ın sosyal adalet, tevhid ve eşitlik ilkeleriyle tam bir uyum içindedir [8][9][10].
Bilim (2 - Nötr): Metnin içeriği evrensel hukuk beyannamesi niteliğindedir. Sosyolojik olarak, kabile asabiyetine dayalı bir toplumdan, hukuk devletine geçişin anayasal ilkelerini barındırır. Bilimsel bir çelişki içermez.
KAYNAKLAR
[1] Buhari. Sahih-i Buhari, Hac, 132 (Hadis No: 1739). https://sunnah.com/bukhari:1739
[2] Müslim. Sahih-i Müslim, Hac, 147 (Hadis No: 1218a). https://sunnah.com/muslim:1218a
[3] Buhari. Sahih-i Buhari, Bed'ül-Halk, 2 (Hadis No: 3197). https://sunnah.com/bukhari:3197
[4] Tirmizi. Sünen-i Tirmizi, Tefsir, 48 (Hadis No: 3087). https://sunnah.com/tirmidhi:3087
[5] İbn Mace. Sünen-i İbn Mace, Fiten, 6 (Hadis No: 3931). https://sunnah.com/ibnmajah:3931
[6] İmam Malik. Muvatta, Kader 3. (Senet Mürseldir, sahabi ravisi yoktur). https://sunnah.com/malik/46/3
[7] Müslim. Sahih-i Müslim, Fezailu's-Sahabe, 36 (Hadis No: 2408). https://sunnah.com/muslim:2408a
[8] Hucurat Suresi, 13. Ayet: Arapça: يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَىٰ وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا ۚ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ Okunuş: Yâ eyyuhen nâsu innâ halaknâkum min zekerin ve unsâ ve cealnâkum şuûben ve kabâile li teârefû, inne ekremekum indallâhi etkâkum. Meal: Ey insanlar! Şüphesiz sizi bir erkek ile bir dişiden yarattık ve tanışasınız diye sizi kavimlere ve kabilelere ayırdık. Allah katında en değerli olanınız, O’na karşı gelmekten en çok sakınanınızdır.
[9] Bakara Suresi, 275. Ayet: Arapça: وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا Okunuş: Ve ehallallâhul bey’a ve harremer ribâ. Meal: Oysa Allah, alışverişi helal, faizi haram kılmıştır.
[10] Nisa Suresi, 19. Ayet: Arapça: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّسَاءَ كَرْهًا ۖ وَلَا تَعْضُلُوهُنَّ... وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ Okunuş: Yâ eyyuhellezîne âmenû lâ yahıllu lekum en terisûn nisâe kerhen, ve lâ ta’dulûhunne... ve âşirûhunne bil ma’rûf. Meal: Ey iman edenler! Kadınlara zorla varis olmanız size helal değildir... Onlarla güzellikle/iyilikle geçinin.
Title