Hadis No. 4
Kabirde Azap ve Yeşil Dal Ritüeli
Buhari, No. 216 | Uthman b. Ebi Şeybe (d. 156 - ö. 239) > Cerir b. Abdulhamid (d. ? - ö. 787) > Mansur b. el-Mu'temir (d. ? - ö. 750) > Mücahid b. Cebr (d. 642 - ö. 722) > Abdullah b. Abbas (d. 619 - ö. 687)
"Onlar azap görüyorlar ve büyük bir günahtan dolayı azap görmüyorlar." Sonra şöyle dedi: "Evet, içlerinden biri idrarına karşı önlem almadı, diğeri ise... dedikodu yayarak dolaşıyor." Sonra bir hurma dalı getirip ikiye böldü ve her birinin kabirine birer parça koydu. Ona, "Ey Allah'ın Resulü, bunu neden yaptınız?" diye soruldu. Şöyle buyurdu: "Belki de kuruyana kadar azapları hafifler."
" يُعَذَّبَانِ، وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ "، ثُمَّ قَالَ " بَلَى، كَانَ أَحَدُهُمَا لاَ يَسْتَتِرُ مِنْ بَوْلِهِ، وَكَانَ الآخَرُ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِ ". ثُمَّ دَعَا بِجَرِيدَةٍ فَكَسَرَهَا كِسْرَتَيْنِ، فَوَضَعَ عَلَى كُلِّ قَبْرٍ مِنْهُمَا كِسْرَةً. فَقِيلَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَ فَعَلْتَ هَذَا قَالَ " لَعَلَّهُ أَنْ يُخَفَّفَ عَنْهُمَا مَا لَمْ تَيْبَسَا أَوْ إِلَى أَنْ يَيْبَسَا ".
Sened (2 - Zayıf): Bu rivayet, Buhari ve Müslim gibi temel kaynaklarda geçmesine rağmen metodolojimiz gereği "Haber-i Vahid" (Tek Kanallı) statüsündedir. İtikat (inanç) ve Gayb (bilinmeyen alem) gibi hassas konularda, kesin bilgi (mütevatir) içermeyen ve sadece "Zan" (olasılık) ifade eden verilerle hüküm bina edilemez. İbn Abbas'tan gelen bu rivayet, Peygamber'in (s.a.v.) bir eylemi olmaktan ziyade; İslam öncesi Arap örfündeki kabir ziyaretleri ve animist (canlıcılık) ritüellerin hadis formuna bürünmüş bir yansıması şüphesini taşır.
Kur'an (1 - Red): Metin, Kur'an'ın "İnsan için ancak kendi çabasının karşılığı vardır" [1] ilkesiyle çelişmektedir. Uhrevi akıbeti; kişinin özgür iradesi ve ahlaki duruşundan koparıp "yaş dal dikmek" gibi nesnelere bağlı ritüelistik eylemlere indirgemektedir. Ayrıca idrar sıçrantısı gibi, çoğu zaman irade dışı veya basit hijyenik bir detayın, "kabir azabı" gibi dehşetli bir işkenceye gerekçe gösterilmesi; Kur'an'ın tanıttığı Adil ve Merhametli Allah tasavvuruyla bağdaşmaz.
Bilim (1 - Red): Pozitif bilimler, mezara dikilen bir bitkinin ölmüş bir bedenin veya ruhun durumu üzerinde hafifletici bir etki yaratacağına dair hiçbir kanıt sunamaz. Psikolojik açıdan ise durum daha kritiktir: Basit hijyen hatalarını sonsuz ve dehşetli azapla ilişkilendirmek, inananlarda (özellikle çocuklarda) "Dinsel Obsesif Kompulsif Bozukluk" (Scrupulosity) ve anksiyeteyi tetikleyen patolojik bir orantısızlık örneğidir [2].
KAYNAKLAR
[1] Necm Suresi, 39. Ayet: Arapça: وَاَنْ لَيْسَ لِلْاِنْسَانِ اِلَّا مَا سَعٰى | Okunuş: Ve en leyse lil-insâni illâ mâ se'â... | Meal: Bilsin ki insan için kendi çalışmasından başka bir şey yoktur.
[2] Jonathan D. Huppert - Jedidiah Siev. (2010). "Treating Scrupulosity in Religious Individuals", Cognitive and Behavioral Practice, 17/4, 382-392.
Title