Hadis No. 40
Horoz ve Eşeklerin Melek/Şeytan Görmesi
Buhari, No. 3303 | Kuteybe b. Said (d. 767 - ö. 854) > Cerir b. Abdülhamid (d. 728 - ö. 804) > El-A'meş (d. 680 - ö. 765) > Ebu Salih (d. ? - ö. 720) > Ebu Hureyre (d. 603 - ö. 678)
Horozların ötüşünü işittiğiniz vakit Allah'tan lütfunu isteyin. Çünkü o bir melek görmüştür. Eşeğin anırmasını işittiğiniz zaman da şeytandan Allah'a sığının. Çünkü o da bir şeytan görmüştür.
إِذَا سَمِعْتُمْ صِيَاحَ الدِّيَكَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ، فَإِنَّهَا رَأَتْ مَلَكًا، وَإِذَا سَمِعْتُمْ نَهِيقَ الْحِمَارِ فَتَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ، فَإِنَّهُ رَأَى شَيْطَانًا
Sened (2 - Zayıf): Bu hadis, İslam dünyasının en güvenilir kabul ettiği iki kaynak olan Buhari (3303) ve Müslim'de (2729) ortak olarak yer almaktadır (Muttafaqun Alayh). Sened zinciri Kuteybe b. Said, Cerir b. Abdülhamid, El-A'meş ve Ebu Salih yoluyla Ebu Hureyre'ye ulaşır. Ancak analiz sistemimizdeki "Tek Sahabe" kriteri gereği, metin Kütüb-i Sitte genelinde temel olarak sadece Ebu Hureyre kanalıyla geldiği için puan 2 olarak sabitlenmiştir. Cabir b. Abdullah'tan gelen benzer rivayetlerde "horoz ve melek" detayı bulunmamaktadır. [1]
Kur'an (2 - Nötr): Metin, hayvanların insanların göremediği (gayb) varlıkları görebildiğini iddia etmektedir. Kur'an, evrendeki her şeyin Allah'ı tesbih ettiğini ancak insanların bunu kavrayamadığını belirtir. Hz. Süleyman kıssasında karıncanın ve hüdhüd kuşunun gelişmiş algı yeteneğine değinilir. Hadisin tavsiye ettiği "Allah'tan lütuf istemek" ve "şeytandan sığınmak" eylemleri ise ayetlerle tam uyumludur. Ancak "horoz meleği görür" şeklinde spesifik bir hüküm Kur'an'da yer almadığından analiz nötrdür. [2][3][4]
Bilim (1 - Red): Bilimsel araştırmalar, horozların ötmesinin öncelikle vücut saati (sirkadiyen ritim) tarafından kontrol edildiğini, ancak kuşların insanların göremediği Ultraviyole (UV) ışığı görebilen tetrakromatik bir vizyona sahip olduğunu doğrulamaktadır. Eşeklerin anırması ise sosyal iletişim ve stres ile açıklanır. Hadis, fiziksel bir eylemi (ötme/anırma) bilimsel olarak test edilemeyen metafizik bir nedene (melek/şeytan) bağladığı için, ve bu bilimsel verilerle örtüşmediği için reddedilmiştir. [6][7][8]
KAYNAKLAR
[1] Sunnah.com. "Sahih al-Bukhari 3303 - Beginning of Creation", Sunnah.com. https://sunnah.com/bukhari:3303
[2] İsra Suresi, 44. Ayet: Arapça: تُسَبِّحُ لَهُ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَالْأَرْضُ وَمَن فِيهِنَّ ۚ وَإِن مِّن شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَلَٰكِن لَّا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ ۗ إِنَّهُ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًا | Okunuş: Tusebbihu lehus semâvâtus seb’u vel ardu ve men fîhinn. Ve in min şey’in illâ yusebbihu bihamdihî ve lâkin lâ tefkahûne tesbîhahum. İnnehu kâne halîmen gafûrâ. | Meal: Yedi gök, yer ve bunların içinde bulunanlar O’nu tesbih ederler. O’nu hamd ile tesbih etmeyen hiçbir şey yoktur. Fakat siz onların tesbihlerini (nasıl ibadet ettiklerini) anlamazsınız. O, Halîm’dir (hemen cezalandırmaz, mühlet verir), çok bağışlayandır.
[4] Nisa Suresi, 32. Ayet: Arapça: ...وَاسْأَلُوا اللَّهَ مِن فَضْلِهِ... | Okunuş: ...Ves’elûllâhe min fadlihî... | Meal: ...Allah’tan lütfunu isteyin...
[5] Araf Suresi, 200. Ayet: Arapça: وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ | Okunuş: Ve immâ yenzaganneke mineş şeytâni nezgun festeiz billâh. İnnehu semîun alîm. | Meal: Eğer şeytandan gelen kötü bir düşünce seni dürtecek olursa, hemen Allah’a sığın. Çünkü O, hakkıyla işitendir, hakkıyla bilendir.
[6] Tsuyoshi Shimmura - Takashi Yoshimura. (2013). "Circadian clock determines the timing of rooster crowing", Current Biology, 23/6, 231-233. https://doi.org/10.1016/j.cub.2013.02.015
[7] Andrew T. D. Bennett - Innes C. Cuthill. (1994). "Ultraviolet vision in birds: what is its function?", Vision Research, 34/11, 1471-1478. https://doi.org/10.1016/0042-6989(94)90149-X
[8] Marta de Santis vd. (2021). "Donkey behaviour and cognition: A literature review", Applied Animal Behaviour Science, 2021/244.
Title