Hadis No. 5
Kabirde Sorgu, İşitme ve Demir Tokmak
Buhari, No. 1374 | Ayyaş b. el-Velid (d. ? - ö. 842) > Abdülala b. Abdülala (d. ? - ö. 805) > Said b. Ebi Arube (d. ? - ö. 773) > Katade b. Diame (d. 680 - ö. 735) > Enes b. Malik (d. 612 - ö. 709)
"Bir kimse kabrine konulduğunda ve arkadaşları ondan yüz çevirdiğinde, onların ayak seslerini duyarsa, iki melek ona gelir ve onu oturtup şöyle derler: 'O adam hakkında ne diyordun?' Muhammed (sallallahu aleyhi ve sallam) için böyledir. Mümin ise, 'Şahitlik ederim ki o, Allah'ın kulu ve Resulüdür' der. Sonra ona, 'Cehennemdeki yerine bak; Allah onu senin için cennette bir yerle değiştirdi' denir. Ve o ikisini de görür." Katade dedi ki: "Ve bize onun kabrinin genişletileceği de söylendi." Sonra Enes bin Malik'in rivayetine döndü ve şöyle dedi: “Münafık ve inkârcıya gelince, ona şöyle denir: ‘Ne…’ Bu adam hakkında bir şeyler söylerdin, o da ‘Bilmiyorum; insanların söylediklerini söylerdim’ derdi. Sonra ona şöyle denir: ‘Ne bildin ne de ona uydun.’ Ve ona demir çekiçlerle vurulur ve insan ve cinler hariç, çevresindekilerin duyacağı bir feryat kopar.”
إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ، وَتَوَلَّى عَنْهُ أَصْحَابُهُ، وَإِنَّهُ لَيَسْمَعُ قَرْعَ نِعَالِهِمْ، أَتَاهُ مَلَكَانِ فَيُقْعِدَانِهِ فَيَقُولاَنِ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي الرَّجُلِ لِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم. فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَيَقُولُ أَشْهَدُ أَنَّهُ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ. فَيُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَقْعَدِكَ مِنَ النَّارِ، قَدْ أَبْدَلَكَ اللَّهُ بِهِ مَقْعَدًا مِنَ الْجَنَّةِ، فَيَرَاهُمَا جَمِيعًا ". قَالَ قَتَادَةُ وَذُكِرَ لَنَا أَنَّهُ يُفْسَحُ فِي قَبْرِهِ. ثُمَّ رَجَعَ إِلَى حَدِيثِ أَنَسٍ قَالَ " وَأَمَّا الْمُنَافِقُ وَالْكَافِرُ فَيُقَالُ لَهُ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ فَيَقُولُ لاَ أَدْرِي، كُنْتُ أَقُولُ مَا يَقُولُ النَّاسُ. فَيُقَالُ لاَ دَرَيْتَ وَلاَ تَلَيْتَ. وَيُضْرَبُ بِمَطَارِقَ مِنْ حَدِيدٍ ضَرْبَةً، فَيَصِيحُ صَيْحَةً يَسْمَعُهَا مَنْ يَلِيهِ، غَيْرَ الثَّقَلَيْنِ ".
Sened (2 - Zayıf): Bu rivayet, Buhari'de yer almasına rağmen "Ahad" (tek kanallı) haber statüsündedir ve gayb alemi (kabir hayatı) gibi itikadi bir konuda kesin bilgi kaynağı olamaz. Metin içinde ravi Katade'nin araya girip açıklama yapması (idrac), metnin ravilerin kişisel yorumlarıyla karışmış olabileceğini gösterir. Özellikle metindeki "Demir tokmak" ve ismen zikredilmese de "sorgu melekleri" (Münker ve Nekir) motifleri; Zerdüşt ve Yahudi eskatolojisindeki ölüm sonrası anlatılarla (özellikle Yahudilikteki Hibbut ha-Kever / Kabir Dövülmesi inancı) birebir paralellik gösteren ve sonradan İslam kültürüne giren "İsrailiyat" türü eklemelerdir.
Kur'an (1 - Red): Metin, Kur'an'ın ölüm sonrası süreci tanımlayan "uyku/bekleyiş" (merkad) kavramıyla çelişmektedir. Yasin Suresi'nde ölüler diriltildiklerinde şaşkınlıkla "Bizi uykumuzdan/yattığımız yerden kim kaldırdı?" diye sorarlar [1]. Eğer kabirde demir tokmaklarla ağır işkence görüyor olsalardı, diriliş anında "uyandıklarını" değil, "azabın bittiğini" ifade ederlerdi. Ayrıca rivayetteki "ölünün ayak seslerini işitmesi" iddiası, Kur'an'ın "Sen kabirdekilere işittiremezsin" [2] hükmüyle taban tabana zıttır.
Bilim (1 - Red): Bilimsel açıdan, biyolojik ölümü gerçekleşmiş, beyin sapı işlevi durmuş ve sinir sistemi çürümeye başlamış bir bedenin "ayak seslerini işitmesi" veya "feryadının duyulması" tıbben imkansızdır [3]. Fiziksel yasalar gereği, bir ortamda oluşan ses dalgalarının (feryat) sadece hayvanlar tarafından duyulup, insanlar (veya kayıt cihazları) tarafından duyulmaması akustik bilimine aykırıdır; eğer fiziksel bir ses dalgası oluşuyorsa, bu herkes tarafından ölçülebilir olmalıdır.
KAYNAKLAR
[1] Yasin Suresi, 52. Ayet: Arapça: قَالُوا يَا وَيْلَنَا مَنْ بَعَثَنَا مِنْ مَرْقَدِنَا | Okunuş: Kâlû yâ veylenâ men beasenâ min merkadinâ... | Meal: Derler ki: "Vay başımıza gelene! Bizi uyuduğumuz yerden (kabrimizden) kim diriltip kaldırdı?"
[2] Fatir Suresi, 22. Ayet: Arapça: وَمَا يَسْتَوِي الْاَحْيَٓاءُ وَلَا الْاَمْوَاتُۜ ... وَمَٓا اَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ | Okunuş: ...Ve mâ ente bi-musmi'in men fîl-kubûr. | Meal: ...Sen kabirdekilere işittirecek değilsin.
[3] Steven Laureys. (2005). "The neural correlates of (un)awareness: lessons from the vegetative state", Trends in Cognitive Sciences, 9/12, 556-559.
Title