Hadis No. 58

Sened (3 - Muhtemel): Bu hadis, bir önceki rapor (Talk b. Ali hadisi) ile zâhiren çelişen ve fıkhi mezhepleri ikiye bölen karşıt delildir. Veri madenciliği protokolü bulgularına göre; bu hadis sadece Büsre bint Safvân ile sınırlı değildir. Tirmizî, bu konuda Ümmü Habîbe, Ebû Hureyre, Abdullah b. Amr, Zeyd b. Hâlid, Sa'd b. Ebî Vakkas gibi sahabilerden de rivayet olduğunu belirtir. Bir önceki "Abdest gerekmez" hadisi tek kalırken, bu "Abdest gerekir" hükmü birden fazla sahabe kanalından beslenmektedir. İmam Buhari, bu konudaki hadisler içinde en sahih olanın Büsre hadisi olduğunu belirtmiştir. Ancak protokolümüzde otorite görüşü değil, ravilerin çokluğu esastır. Büsre dışında Ümmü Habibe ve Ebu Hureyre kanalları da denkleme girdiğinde puan yükselir. Sonuç olarak; çoklu veri girişine (farklı sahabe kanalları) sahip olduğu için, tekil kalan Talk b. Ali hadisinden matematiksel olarak daha güçlüdür. Rivayet tek bir sahabeye sıkışıp kalmamış, Büsre (r.a.) dışında Ümmü Habibe ve diğerlerinden gelen destekleyici kanallarla 2-4 Sahabe bandına oturmuştur. [1]

Kur'an (2 - Nötr): Hadis, kişinin kendi tenasül uzvuna dokunmasının abdesti bozacağını ve yeniden abdest alınması gerektiğini emretmektedir. Kur'an-ı Kerim'de abdesti bozan haller Maide Suresi 6. ayet ve Nisa Suresi 43. ayette belirlenmiştir. Bu haller; ayak yolundan (tuvaletten) gelmek ve kadınlarla temas etmek (cinsel ilişki) olarak sıralanmıştır. Kur'an, kişinin kendi uzvuna dokunmasını abdesti bozan sebepler arasında saymamıştır. Ancak, "dokunmak abdesti bozmaz" şeklinde kesin bir nehiy (yasaklama) ifadesi de kullanmamıştır. Hadis, Kur'an'ın açıkça belirlediği listeye harici bir ekleme yapmaktadır. Kur'an'ın dinde zorluk yoktur (Hac 78) ve genel kolaylık prensiplerine mesafeli dursa da, kesin bir ayetle doğrudan çatışmadığı için "Sessizlik" alanında değerlendirilmiş ve Nötr kalmıştır. Kur'an bütünlüğünde abdest, bedensel bir atık veya cinsel eylem sonrası istenir; basit temasın abdesti bozduğuna dair Kur'an'da bir işaret yoktur. [2, 3]

Bilim (2 - Nötr): Hadiste geçen emir, Abdest (Wudu) ile ilgilidir. Abdest; yüz, kollar, baş ve ayakların yıkanmasını içeren dini/ritüel bir arınma yöntemidir. Pozitif bilimler açısından, vücudun belirli bir bölgesine (tenasül uzvu) dokunmanın, biyolojik bir nedensellik zinciriyle ayakların veya yüzün yıkanmasını gerektiren fizyolojik bir zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu nedenle emir, fiziksel hijyenden ziyade fıkhî/ritüel bir hüküm (taabbudi) kategorisindedir. Modern mikrobiyoloji çalışmalarına göre, kasık ve genital bölge (inguinal), vücudun kuru bölgelerine (ön kol) kıyasla daha yüksek nem oranına ve farklı bir bakteriyel floraya (Corynebacterium ve Staphylococcus türleri) sahiptir. Enfeksiyon kontrolü açısından bu bölgeye temas edildikten sonra el hijyeni (sadece ellerin yıkanması) önerilmektedir. Ancak hadisin talep ettiği tüm abdest uzuvlarının yıkanması işlemi, tıbbi bir gereklilikten çok dini bir prosedür olduğu için bilimsel doğrulama alanının dışında kalır. [4, 5]

KAYNAKLAR

[1] Tirmizi. "Taharet Bölümü, Bab 61 (Yorumlar)", Sunnah.com. https://sunnah.com/tirmidhi:82

[2] Maide Suresi, 6. Ayet: Arapça: ...أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِّنكُم مِّنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاء... | Okunuş: ...ev cae ehadun minkum minel gaiti ev lamestumun nisa... | Meal: ...yahut biriniz tuvaletten gelirse ya da kadınlara dokunmuş (cinsel ilişkiye girmiş)sanız...

[3] Nisa Suresi, 43. Ayet: Arapça: ...أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِّنكُم مِّنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاء... | Okunuş: ...ev cae ehadun minkum minel gaiti ev lamestumun nisa... | Meal: ...veya sizden biriniz ayak yolundan (tuvaletten) gelirse, yahut kadınlara dokunmuşsanız (cinsel ilişkiye girmişseniz)...

[4] Elizabeth A. Grice - Julia A. Segre. (2011). "The skin microbiome", Nature Reviews Microbiology, 9/4, 244-253. https://doi.org/10.1038/nrmicro2537

[5] Elizabeth K. Costello vd. (2009). "Bacterial community variation in human body habitats across space and time", Science, 326/5960, 1694-1697. https://doi.org/10.1126/science.1177486