Hadis No. 59

Sened (3 - Muhtemel): Bu hadisin "yılanları öldürme" emri geneldir ancak "Korkan bizden değildir" tehdidini içeren özel versiyonu için veri taraması yapılmıştır. Ebu Davud, 5249 numaralı hadiste Abdullah b. Ömer kanalıyla bu ifadeyi nakletmiştir ve zincir kesintisizdir. Ebu Davud, 5250 numaralı hadiste aynı metni Abdullah b. Mesud'dan nakletmiştir. Ebu Davud'un bazı nüshalarında ve Taberani'de bu lafız Abdullah b. Abbas'tan da rivayet edilmiştir. Analiz sonucunda, hadisin bu özel vurguyla en az 2, muhtemelen 3 farklı Sahabe tarafından rivayet edildiği tespit edilmiştir. [1, 2]

Kur'an (1 - Red): Hadiste geçen "Yılanların hepsini öldürün" emri, Kur'an'ın yaratılış ve ekolojik denge vizyonuyla çelişmektedir. En'am Suresi 38. ayette yeryüzünde yürüyen hayvanların ve uçan kuşların da insanlar gibi birer ümmet olduğu belirtilir. Kur'an, bir türün toptan yok edilmesini emretmez. Bakara Suresi 205. ayette, bozguncuların iş başına geçtiklerinde ekini ve nesli helak etmeye çalıştıkları ve Allah'ın bu bozgunculuğu sevmediği ifade edilir. Zarar verme durumu hariç, bir hayvan türünün tamamına savaş açmak, Kur'an'ın yeryüzünde ıslah prensibine aykırıdır. Kur'an'da cana kıymak ancak Hak ile mümkündür. Hadisteki "hepsini" ifadesi, zararlı-zararsız ayrımı yapmadan öldürmeyi emrettiği için Hak prensibini ihlal eder. Hadisin ikinci kısmındaki intikamdan korkma uyarısı Tevhid inancına uygun olsa da, emrin temeli Kur'an'ın Mizan ilkesiyle çatıştığı için metin bütünüyle reddedilir. [3, 4]

Bilim (3 - Kabul): Modern herpetoloji ve etoloji çalışmaları, yılanların nörobiyolojik yapısının intikam gibi karmaşık sosyal duyguları üretmeye elverişli olmadığını gösterir. Yılanlarda saldırganlık, tamamen anlık tehdit algısı veya avlanma içgüdüsü ile tetiklenir. Bir yılanın, öldürülen eşinin veya yavrusunun intikamını almak için faili tanıması, hatırlaması ve takip etmesi biyolojik olarak imkansızdır. Hadis metninde geçen "Kim onların öcünden korkarsa bizden değildir" ifadesi, o dönemde yaygın olan yılanın intikam alacağı şeklindeki batıl inancı reddetmektedir. Bilimsel veriler, yılanların intikam güdüsüyle hareket etmediğini doğrulayarak, bu korkunun yersiz olduğunu desteklemektedir. Hadisin "hepsini öldürün" kısmı modern koruma biyolojisi açısından tartışmalı olsa da, metnin odak noktası olan intikamın biyolojik/davranışsal olarak reddedilmesi, bilimsel gerçeklerle tam uyum içindedir. [5, 6]

KAYNAKLAR

[1] Ömer Faruk Akpınar. (2014). "Süfyân es-Sevrî'nin Hayatı ve Eserleri", Usul İslam Araştırmaları, 2014/22, 115-167. 

https://izlik.org/JA66SD97UR

[2] Sunnah.com Veri Tabanı. "Sunan Abi Dawud 5249 & 5250", Kitab Al-Adab. https://sunnah.com/abudawud:5249

[3] En'am Suresi, 38. Ayet: Arapça: وَمَا مِن دَآبَّةٍ فِي الأَرْضِ وَلاَ طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلاَّ أُمَمٌ أَمْثَالُكُم... | Okunuş: Ve ma min dabbetin fil ardı ve la tairin yetiru bi cenahayhi illa umemun emsalukum... | Meal: Yeryüzünde gezen her türlü canlı ve (gökte) iki kanadıyla uçan her tür kuş, sizin gibi birer topluluktur (ümmettir)...

[4] Bakara Suresi, 205. Ayet: Arapça: وَإِذَا تَوَلَّى سَعَى فِي الأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيِهَا وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ وَاللّهُ لاَ يُحِبُّ الفَسَادَ | Okunuş: Ve iza tevella sea fil ardı li yufside fiha ve yuhlikel harse ven nesl, vallahu la yuhibbul fesad. | Meal: O, (senin yanından) ayrılınca yeryüzünde bozgunculuk yapmaya, ekinleri ve nesilleri (hayvanları/soyları) yok etmeye çalışır. Allah ise bozgunculuğu sevmez.

[5] Gordon M. Burghardt. (2013). "Environmental enrichment and cognitive complexity in reptiles and amphibians: Concepts, review, and implications for captivity", Applied Animal Behaviour Science, 147/3-4, 286-298. https://doi.org/10.1016/j.applanim.2013.04.013

[6] Deb Prasad Pandey vd. (2016). "Public perceptions of snakes and snakebite management: implications for conservation and human health in southern Nepal", Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine, 12/1, 1-24. https://doi.org/10.1186/s13002-016-0092-0