Hadis No. 61

Sened (3 - Muhteme): Hadisin Buhari versiyonundaki ana ravidir. Bir gazve sırasında öldürülmüş bir kadın bulunduğunda Peygamberin (s.a.v.) bu duruma tepki göstererek yasağı koyduğu belirtilir. Aynı yasak Müslim'de İbn Abbas kanalıyla da gelmektedir. Metin neredeyse birebir aynıdır. Ebu Davud'da geçen rivayette, Halid b. Velid'in bir kadını öldürmesi üzerine Peygamber'in (s.a.v.) "Ona söyle, çocukları ve işçileri/kadınları öldürmesin" diye haber gönderdiği Rabah b. Rabî' tarafından aktarılmıştır. Hadis tek bir kolda kalmamış, 3 farklı Sahabe tarafından "Savaşta sivil dokunulmazlığı" sabitlenmiştir. [1][2][3]

Kur'an (3 - Kabul): Hadisteki "kadınların ve çocukların öldürülmemesi" emri, Kur'an'ın savaş hukuku prensipleriyle (Jus in Bello) birebir örtüşmektedir. Bakara Suresi 190. ayette Allah, "Sizinle savaşanlara karşı savaşın" emrini verirken, hemen ardından "haddi aşmayın" uyarısında bulunur. Savaşmayanları (kadınlar, çocuklar, yaşlılar) öldürmek, "haddi aşmak" (transgression) olarak değerlendirilir. Mümtehine Suresi 8. ayette, din uğrunda savaşmayan ve insanları yurtlarından çıkarmayanlara karşı iyilik yapılması ve adaletli davranılması teşvik edilir. Bu ayet, savaş halinin sadece aktif düşman güçleriyle (kombatanlar) sınırlı olduğunu, sivil unsurların korunması gerektiğini teyit eder. Kur'an'ın temel prensibi olan "Hiçbir günahkâr başkasının günahını yüklenmez" (En'am 164) ilkesi gereği, düşman ordusunun eylemlerinden dolayı masum siviller (kadın ve çocuklar) cezalandırılamaz. Hadis, bu Kur'ani prensiplerin sahadaki tatbikidir. [4][5]

Bilim (2 - Nötr): Hadis metni, fiziksel evrene dair test edilebilir bir iddia içermemekte, doğrudan bir "Savaş Hukuku" kuralı (normatif emir) koymaktadır. Bu tür ahlaki ve hukuki yasaklar, laboratuvar ortamında doğrulanabilir veya yanlışlanabilir fiziksel olgular olmadığından, pozitif bilimlerin doğrudan inceleme alanına girmez ve bilimsel açıdan "Nötr" olarak sınıflandırılır. Modern popülasyon biyolojisi ve evrimsel antropoloji açısından bakıldığında; bir topluluğun savaştan sonra varlığını sürdürebilmesi ve "demografik toparlanma" (demographic recovery) süreci, üreme çağındaki kadınların ve gelecek nesli oluşturan çocukların hayatta kalmasına bağlıdır. Yetişkin erkek popülasyonundaki kayıplar biyolojik olarak daha hızlı telafi edilebilirken, kadın ve çocukların kaybı popülasyonun yok oluş riskini (extinction risk) artırır. Dolayısıyla bu emir, bilimsel bir iddia olmamakla birlikte, "türün/topluluğun biyolojik devamlılığı" ilkesiyle örtüşen stratejik bir koruma sağlar. [6][7]

KAYNAKLAR

[1] Sunnah.com. "Sahih al-Bukhari: Book 56, Hadith 221 (3014)", Jihad and Expedition. https://sunnah.com/bukhari:3014

[2] Sunnah.com. "Sahih Muslim: Book 32, Hadith 29 (1744) - İbn Abbas Rivayeti", The Book of Jihad and Expeditions. https://sunnah.com/muslim:1744b

[3] Sunnah.com. "Sunan Abi Dawud: Book 15, Hadith 193 (2669) - Rabah b. Rabî' Rivayeti", Jihad. https://sunnah.com/abudawud:2669

[4] Bakara Suresi, 190. Ayet: Arapça: وَقَاتِلُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلاَ تَعْتَدُواْ إِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبِّ الْمُعْتَدِينَ | Okunuş: Ve katilu fi sebilillahillezine yukatilunekum ve la ta'tedu, innallahe la yuhibbul mu'tedin. | Meal: Size karşı savaş açanlara, siz de Allah yolunda savaş açın. Fakat haddi aşmayın (aşırı gitmeyin). Şüphesiz Allah haddi aşanları sevmez.

[5] Mümtehine Suresi, 8. Ayet: Arapça: لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُم مِّن دِيَارِكُمْ أَن تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ... | Okunuş: La yenhakumullahu anillezine lem yukatilukum fid dini ve lem yuhricukum min diyarikum en teberruhum ve tuksitu ileyhim... | Meal: Allah, din konusunda sizinle savaşmamış ve sizi yurtlarınızdan çıkarmamış olanlara iyilik yapmanızı ve onlara adaletli davranmanızı yasaklamaz...

[6] Hazem Adam Ghobarah vd. (2003). "Civil wars kill and maim people—long after the shooting stops", American Political Science Review, 97/2, 189-202. https://doi.org/10.1017/S0003055403000613

[7] Henrik Urdal. (2006). "A clash of generations? Youth bulges and political violence", International Studies Quarterly, 50/3, 607-629. https://doi.org/10.1111/j.1468-2478.2006.00416.x