Hadis No. 62

Sened (2 - Zayıf): Bu hadis, Kütüb-i Sitte genelinde, Peygamber Efendimizden (s.a.v.) bizzat işiterek aktaran tek sahabe olan Es-Sa’b b. Cessâme (Sahabe - ö. 634 civarı) kanalıyla gelmektedir. Zincirdeki İbn Abbas (d. 619 - ö. 687) da bir sahabi olmasına rağmen, bu hadisi bizzat Peygamber'den değil, Es-Sa’b b. Cessâme'den duyduğunu belirtmiştir. Buhârî, Müslim, Tirmizî ve Ebu Davud gibi kaynakların tamamı bu hadisi İbn Şihâb ez-Zührî (d. 678 - ö. 742) üzerinden gelen tek bir huniye bağlar. Diğer sahih hadislerde kadın ve çocukların öldürülmesinin yasaklandığı belirtilirken, bu hadis bir "istisna/ruhsat" durumu arz eder. Kaynak ne kadar ünlü olursa olsun, tek bir sahabe tarafından rivayet edildiği için bu hadis "Ahad" haberdir. [1]

Kur'an (1 - Red): Kur'an, savaş hukukunu belirlerken kesin bir sınır çizer. Savaş meydanında aktif olmayan kadınların ve özellikle çocukların öldürülmesi veya "onlardan sayılması", Allah'ın çizdiği "haddi aşmama" ilkesiyle çelişir. Hadisteki "Onlar da onlardandır" ifadesi, bir tür kolektif cezalandırmayı ima eder. Oysa Kur'an, "Hiçbir günahkâr başkasının günah yükünü yüklenmez" buyurarak, babası müşrik veya savaşçı olsa dahi bir çocuğun veya masumun bundan sorumlu tutulamayacağını kesin hükme bağlar. Kur'an, bir topluluğa olan öfkenin bizi adaletsizliğe sürüklemesini yasaklar. Hadis metni, masumların sırf aidiyetleri sebebiyle hedef olabileceği algısını yaratmaktadır. [2][3][4]

Bilim (2 - Nötr): İncelenen hadis metni, İslam Savaş Hukuku kapsamında, gece baskınlarında kasıtsız olarak zarar gören sivillerin hukuki statüsünü belirleyen bir içtihat metnidir. Peygamber'in "Onlar da onlardandır" ifadesi, biyolojik veya genetik bir iddia değil; o anki çatışma hukuku bağlamında "karşı tarafın topluluğuna mensup sayılma" durumunu ifade eder. Hadisin bağlamında geçen "gece karanlığında ayırt edilememe" durumu, modern optik ve oftalmoloji biliminde "Skotopik Görüş" (düşük ışıkta koni hücrelerinin devre dışı kalmasıyla renk ve detay algısının yitirilmesi) ile uyumlu olsa da; metnin ana mesajı fiziksel bir doğa olayını açıklamak değil, ahlaki/hukuki bir hüküm vermektir. Konu, pozitif bilimlerin laboratuvar ortamında test edip doğrulayabileceği bir iddia taşımadığından, bilimsel analiz açısından nötr olarak değerlendirilmiştir.

KAYNAKLAR

[1] Sunnah.com. "Sahih al-Bukhari 3012", The Hadith of the Prophet (SAW). https://sunnah.com/bukhari:3012

[2] Bakara Suresi, 190. Ayet: Arapça: وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللّٰهِ الَّذ۪ينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُواۜ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَد۪ينَ | Okunuş: Ve kâtilû fî sebîlillâhi’llezîne yukâtilûnekum velâ ta’tedû, innallâhe lâ yuhibbu’l-mu’tedîn(e). | Meal: Sizinle savaşanlara karşı Allah yolunda siz de savaşın. Ancak aşırı gitmeyin (haddi aşmayın, saldırmayanları öldürmeyin). Çünkü Allah aşırı gidenleri sevmez.

[3] En'am Suresi, 164. Ayet: Arapça: ...وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ اِلَّا عَلَيْهَاۚ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرٰىۚ... | Okunuş: ...Velâ teksibu kullu nefsin illâ ‘aleyhâ, velâ teziru vâziratun vizra uchrâ... | Meal: ...Herkesin kazandığı günah ancak kendisine aittir. Hiçbir günahkâr başkasının günahını yüklenmez...

[4] Maide Suresi, 8. Ayet: Arapça: ...وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَاٰنُ قَوْمٍ عَلٰٓى اَلَّا تَعْدِلُواۜ اِعْدِلُوا... | Okunuş: ...Velâ yecrimennekum şeneânu kavmin ‘alâ ellâ ta’dilû, i’dilû... | Meal: ...Bir topluma duyduğunuz kin, sizi adaletsizliğe sevk etmesin. Adil olun...