Hadis No. 64

Sened (3 - Muhtemel): Bu hadis, bir önceki analiz edilen "Hacamat orucu bozar" hadisine zıt gibi görünen (muarız) ve fıkıh alimleri tarafından genellikle "Nesh edici" (hükmü kaldırıcı) veya "Ruhsat" (izin) olarak kabul edilen veridir. Veri madenciliği taramasında, Peygamberin (s.a.v.) "Oruçlu iken hacamat yaptırdığını" veya "Buna izin verdiğini" rivayet eden sahabeler şunlardır: İbn Abbas (Buhari - Bu hadis), Enes b. Malik (Buhari - "Biz oruçlunun hacamat olmasını sadece zayıf düşürdüğü için kerih görürdük" demiştir. No: 1940) ve Ebu Said el-Hudri (Nesâî). Matematiksel Bulgu: Önceki "Orucu Bozar" hadisi 9 Sahabe tarafından rivayet edilirken, bu "Orucu Bozmaz/Yaptırdı" hadisi temel kaynaklarda 3 Sahabe etrafında yoğunlaşmaktadır. Buhari'de geçmesi senedin "Sahihliği"ni kesinleştirir ancak Sahabe sayısı bakımından (Mütevatir değil) "Meşhur/Muhtemel" kategorisindedir. [1][2][3][4]

Kur'an (3 - Kabul): Hadis metni, oruçlu bir kimsenin hacamat yaptırabileceğini (Peygamber'in uygulaması üzerinden) ifade etmektedir. Bu durum, hacamatın orucu bozmadığı manasına gelir. Kur'an-ı Kerim'de orucun bozulma şartları Bakara Suresi 187. ayette kesin bir dille çizilmiştir. Bu sınırlar; "yeme, içme ve cinsel ilişki"den ibarettir. Kur'an'ın oruç mantığı, bedene gıda/sıvı girişini kesmek üzerine kuruludur. Hacamat gibi bedenden kanın dışarı atıldığı tıbbi veya hijyenik uygulamalar, ayetteki yasaklar listesinde yer almaz. Allah'ın yasaklamadığı bir eylemin (hacamatın) orucu bozmadığını gösteren bu hadis, Kur'an'ın belirlediği hudutlarla (sınırlarla) ve "Eşyada asıl olan ibahadır (serbestliktir)" prensibiyle tam uyumludur. [5][6]

Bilim (3 - Kabul): Hadis metni, hacamat (yaş kupa terapisi) işleminin oruçlu yani "açlık" halindeyken gerçekleştirildiğini belirtmektedir. Bu durum tıbbi güvenlik protokolleri açısından incelenmiştir. Modern tamamlayıcı tıp literatürü ve klinik araştırmalar, hacamat işlemi sırasında vazovagal senkop (bayılma) ve mide bulantısı riskini minimize etmek için midenin boş olmasını veya hastanın işlemden önce en az 2-3 saatlik bir açlık durumunda (fasting) olmasını önermektedir. Tok karna yapılan işlemlerde kan akışının sindirim sistemine yönelmesi (splanchnic circulation), işlem sırasında baş dönmesi veya rahatsızlık hissini artırabilir. Hadiste geçen uygulama (oruçlu/aç iken hacamat yaptırma), modern tıbbi güvenlik yönergelerindeki "pre-prosedürel açlık" ilkesiyle örtüşmekte ve fizyolojik açıdan işlemin güvenliğini destekleyen bir yaklaşım olarak kabul edilmektedir. [7][8][9]

KAYNAKLAR

[1] Sunnah.com. "Sahih al-Bukhari 1938", Oruç Kitabı. https://sunnah.com/bukhari:1938

[2] Sunnah.com. "Sahih al-Bukhari 1940", Oruç Kitabı. https://sunnah.com/bukhari:1940

[3] Türkiye Diyanet Vakfı. "Hacamat Maddesi", İslam Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/hacamat

[4] Taner Karasu. (2023). "Hadislerde Yorum Farklılığı: Hacamat Yapan ya da Yaptıranın Orucuna Dair Hadis Örneği", Hafıza Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5/2, 104-114. 

https://doi.org/10.56671/hafizadergisi.1403825

[5] Bakara Suresi, 187. Ayet: Arapça: ...وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْاَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطُ الْاَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِۖ ثُمَّ اَتِمُّوا الصِّيَامَ اِلَى الَّيْلِۚ... | Okunuş: ...Ve kulû veşrabû hattâ yetebeyyene lekumu-lhaytu-l-ebyadu mine-lhayti-l-esvedi mine-lfecr. Summe etimmû-ssiyâme ile-lleyl... | Meal: ...Fecrin beyaz ipliği (aydınlığı), siyah ipliğinden (karanlığından) ayırt edilinceye kadar yiyin, için. Sonra orucu geceye kadar tamamlayın...

[6] Araf Suresi, 32. Ayet: Arapça: قُلْ مَنْ حَرَّمَ ز۪ينَةَ اللّٰهِ الَّت۪ي اَخْرَجَ لِعِبَادِه۪ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِۜ... | Okunuş: Kul men harrame zînetallâhi-lletî ahrace li'ibâdihi ve-ttayyibâti mine-rrizk... | Meal: De ki: "Allah'ın kulları için yarattığı süsü ve temiz rızıkları kim haram kıldı?..."

[7] Abdullah M. Al-Bedah. (2019). "The medical perspective of cupping therapy: Effects and mechanisms of action", Journal of Traditional and Complementary Medicine, 9/2, 90-97. https://doi.org/10.1016/j.jtcme.2018.03.003

[8] Tamer S. Aboushanab. (2018). "Cupping Therapy: An Overview from a Modern Medicine Perspective", Journal of Acupuncture and Meridian Studies, 11/3, 83-87. 

https://doi.org/10.1016/j.jams.2018.02.001

[9] Ahmed S. M. El-Sayed. (2013). "Methods of Wet Cupping Therapy (Al-Hijamah): In Light of Modern Medicine and Prophetic Medicine", Alternative and Integrative Medicine, 2/3, 1-16. https://www.hilarispublisher.com/open-access/methods-of-wet-cupping-therapy-al-hijamah-in-light-of-modern-medicine-and-prophetic-medicine-2327-5162.1000111.pdf