Hadis No. 74

Sened (2 - Zayıf): Bu rivayet, matematiksel veri protokolüne göre tek bir Sahabe kaynağına (Abdullah b. Ömer) dayandığı için "Ahad" haber kategorisindedir. Zincirde yer alan Rabia b. Külsüm, hadis otoriteleri tarafından "Sadûk" yani doğru sözlü ancak hata yapabilen bir ravi olarak tanımlanmış, tam güvenilir (Sika) seviyesinin bir basamak altında kalmıştır. Geleneksel usulde kabul edilebilir bulunsa da, çoklu sahabe protokolü açısından kesin bilgi ifade etmemektedir. Hadisteki Mecusi benzetmesi, Kaderiyye’nin "kul kendi fiilinin yaratıcısıdır" iddiasıyla Allah dışında yaratıcılar kabul etmesi mantığına dayanır. [1][2]

Kur'an (1 - Red): Hadiste geçen hastaları ziyaret etmeme ve cenazeye katılmama emri, Kur'an'ın sosyal ahlak ve adalet ilkeleriyle açıkça çatışmaktadır. Kur'an, Müslümanlarla savaşmayanlara iyilikle davranılmasını emrederken, kötülüğün en güzel şekilde savılmasını öğütler. Cenaze namazı yasağı ise Kur'an'da sadece Allah'a ve Resulü'ne karşı açıkça savaş açmış, küfrü kesinleşmiş kişilerle sınırlıdır. Bu rivayet, ümmet içinde teolojik bir grubu ötekileştirerek Kur'an'ın şiddetle kınadığı hizipleşmeyi ve ayrılıkçılığı kurumsallaştıran bir yapı sergilemektedir. [3][4][5]6]

Bilim (1 - Red): Tarihsel kronoloji ve anakronizm analizi, "Kaderiyye" teriminin ve bu teolojik grubun Hz. Muhammed döneminde (MS 610-632) mevcut olmadığını kanıtlamaktadır. İslam tarihinde özgür irade tartışmaları etrafında şekillenen bu grup, Emeviler döneminde (yaklaşık MS 690 ve sonrası) Ma'bed el-Cühenî gibi isimlerle ortaya çıkmıştır. Peygamber döneminde bulunmayan bir sosyo-teolojik ismin metinde geçmesi, bilimsel tarihçilik açısından "retro-projeksiyon" yani sonraki dönem mezhep çatışmalarının meşruiyet kazanmak için geçmişe atfedilmesi olarak tanımlanır. [7][8][9]

KAYNAKLAR

[1] Sunnah.com. "Sunan Abi Dawud 4691 - Model Behavior of the Prophet (Kitab Al-Sunnah)", Sunnah.com Hadith Database, . https://sunnah.com/abudawud:4691

[2] Sunnah.com. "Sunan Ibn Majah 92 - The Book of the Sunnah", Sunnah.com Hadith Database, . https://sunnah.com/ibnmajah:92

[3] Mümtehine Suresi, 8. Ayet: Arapça: لَا يَنْهٰيكُمُ اللّٰهُ عَنِ الَّذ۪ينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدّ۪ينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ اَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُٓوا اِلَيْهِمْۜ | Okunuş: Lâ yenhâkumullâhu anillezîne lem yukâtilûkum fîd dîni ve lem yuhricûkum min diyârikum en teberrûhum ve tuksitû ileyhim. | Meal: Allah, din konusunda sizinle savaşmayan ve sizi yurtlarınızdan çıkarmayanlarla iyi ilişkiler içinde olmanızı ve onlara adaletli davranmanızı yasaklamaz.

[4] Fussilet Suresi, 34. Ayet: Arapça: وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُۜ اِدْفَع_بِالَّت۪ي هِيَ اَحَسَنُ فَاِذَا الَّذ۪ي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَاَنَّهُ وَلِيٌّ حَم۪يمٌ | Okunuş: Ve lâ testevîl hasenetu ve lâs seyyieh. İdfa' billetî hiye ahsenu fe izâllezî beyneke ve beynehu adâvetun keennehu veliyyun hamîm. | Meal: İyilikle kötülük bir olmaz. Sen (kötülüğü) en güzel olan davranışla sav; o zaman bir de görürsün ki seninle arasında düşmanlık bulunan kimse kesinlikle sıcak bir dost oluvermiştir!

[5] Tevbe Suresi, 84. Ayet: Arapça: وَلَا تُصَلِّ عَلٰٓى اَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ اَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلٰى قَبْرِه۪ۜ | Okunuş: Ve lâ tusalli alâ ehadin minhum mâte ebeden ve lâ tekum alâ kabrih. | Meal: Onlardan ölen hiçbirine asla namaz kılma ve kabrinin başında durma.

[6] Rum Suresi, 32. Ayet: Arapça: مِنَ الَّذ۪ينَ فَرَّقُوا د۪ينَهُمْ وَكَانُوا شِيَعًاۜ كُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ | Okunuş: Minellezîne ferrakû dînehum ve kânû şiyean, kullu hızbin bimâ ledeyhim ferihûn. | Meal: (O müşriklerden olmayın ki) Onlar dinlerini parçaladılar ve bölük bölük oldular. Her grup kendi yanındakiyle böbürlenmektedir.

[7] William M. Watt. (1946). "Free Will and Predestination in Early Islam.", The Muslim World, 36/2, 124-152. https://doi.org/10.1111/j.1478-1913.1946.tb02093.x

[8] Steven C. Judd. (2014). "The Early Qadariyya.", The Oxford Handbook of Islamic Theology, , 44-54. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199696703.013.002

[9] Hellmut Ritter. (2009). "Studien zur Geschichte der islamischen Frömmigkeit I. Hasan al-Basri.", Der Islam, 21, 1-83. https://doi.org/10.1515/islm.1933.21.1.1