Hadis No. 78

Sened (4 - Sahih): Hadis, Ebû Dâvûd (No. 4597) başta olmak üzere Kütüb-i Sitte imamları tarafından rivayet edilmiştir. Ebû Dâvûd'un senedindeki Ezher b. Abdullah, "Nâsibî" (Hz. Ali düşmanı) olmakla eleştirilse de; hadis Ebû Hureyre, Enes b. Mâlik, Avf b. Mâlik ve Abdullah b. Amr gibi birçok farklı sahabeden gelen destekleyici zincirlerle (Şevâhid) "Sahih" seviyesine yükselir. Hadisin ana gövdesi (bölünme) Mütevatir derecesinde güçlüdür. [1][2][3][4]

Kur'an (1 - Red): Kur'an, fırkalaşmayı (bölünmeyi) kesin bir dille yasaklayıp "müşriklerin" vasfı olarak tanımlar (Rum 31-32) ve "Hep birlikte Allah'ın ipine sarılın" (Al-i İmran 103) emrini verir. Hadis ise bölünmeyi kaçınılmaz bir kader gibi sunarak Kur'an'ın "vahdet" hedefini zedeler. "72'si ateşte, biri cennette" mantığı, kurtuluşu (necat) "etikete" değil "iman ve salih amele" bağlayan (Bakara 62) ilahi adaletle ve "Kendinizi temize çıkarmayın" uyarısıyla çelişir. Gelecekteki sayısal bölünmeyi bilmek, mutlak gayb bilgisidir ve Peygamber'in beşeri sınırlarını aşar. [5][6][7][8]

Bilim (2 - Nötr): Hadisin merkezindeki "ateşte olma" ve "cennete girme" iddiası, fiziksel evrenin ötesindeki metafizik bir boyuttur ve bilimsel olarak test edilemez. Metindeki "fırkalara ayrılma" öngörüsü, Evrimsel Psikoloji ve Sosyoloji'de "Grup Fisyonu" (Group Fission) olarak incelenir; insan topluluklarının kaynak rekabeti ve bilişsel sınırlar nedeniyle bölünmesi doğal bir süreçtir. Ancak "73" sayısı ve "Cemaat" kavramı (Grup İçi Favoritizm), biyolojik bir yasa değil, teolojik/sosyolojik bir tanımdır.

KAYNAKLAR

[1] Sunnah.com. "Sunan Abi Dawud 4597 - Model Behavior (Kitab Al-Sunnah)", Sunnah.com Hadith Database. https://sunnah.com/abudawud:4597

[2] Sunnah.com. "Jami` at-Tirmidhi 2641 (Abdullah b. Amr Rivayeti)", Sunnah.com Hadith Database. https://sunnah.com/tirmidhi:2641

[3] Sunnah.com. "Sunan Ibn Majah 3991 (Ebu Hureyre Rivayeti)", Sunnah.com Hadith Database. https://sunnah.com/ibnmajah:3991

[4] Ahmet Keleş.  (2005). "73 Fırka Hadisi Üzerine Bir İnceleme", Marife Dini Araştırmalar Dergisi, 5/3, 25-46. https://izlik.org/JA77GW89TZ

[5] Rum Suresi, 31-32. Ayetler: Arapça: ...وَلَا تَكُونُوا مِنَ الْمُشْرِك۪ينَۙ ۝ مِنَ الَّذ۪ينَ فَرَّقُوا د۪ينَهُمْ... | Okunuş: ...Ve lâ tekûnû minel muşrikîn. Minellezîne ferrakû dînehum... | Meal: ...Sakın müşriklerden olmayın. O müşriklerden (olmayın ki) onlar dinlerini parçaladılar ve grup grup oldular...

[6] Al-i İmran Suresi, 103. Ayet: Arapça: وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّٰهِ جَم۪يعًا وَلَا تَفَرَّقُواۖ... | Okunuş: Va'tesımû bihablillâhi cemîan ve lâ teferrakû... | Meal: Hep birlikte Allah’ın ipine (Kur'an'a) sımsıkı sarılın; parçalanıp bölünmeyin...

[7] Bakara Suresi, 62. Ayet: Arapça: ...مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْۚ... | Okunuş: ...Men âmene billâhi vel yevmil âhiri ve amile sâlihan felehum ecruhum inde rabbihim... | Meal: ...Kim Allah’a ve ahiret gününe inanır ve salih amel işlerse, onların Rableri katında mükafatları vardır...

[8] En'am Suresi, 159. Ayet: Arapça: اِنَّ الَّذ۪ينَ فَرَّقُوا د۪ينَهُمْ وَكَانُوا شِيَعًا لَسْتَ مِنْهُمْ ف۪ي شَيْءٍۜ... | Okunuş: İnnellezîne ferrakû dînehum ve kânû şiyean leste minhum fî şey'... | Meal: Dinlerini parça parça edip gruplara ayrılanlar var ya, senin onlarla hiçbir ilişkin yoktur...