ÖNERME

Abdest; biyolojik bir temizlikten öte, zihni ve bedeni "Dünya Modu"ndan çıkarıp "Huzur Modu"na (ibadet bilincine) geçiren sembolik bir hazırlık sürecidir. Eğer amaç sadece fiziksel kirleri temizlemek olsaydı, su bulunamadığında "Toprakla Abdest (Teyemmüm)" emri verilmezdi. Toprak, biyolojik olarak temizlemez, aksine kirletir; ama ruhen insanı "sıfırlar" ve acziyetini hatırlatır.

Dolayısıyla abdest; insanın koşturmaca sırasında dağılan dikkatini toplama ve Allah’ın huzuruna "hazır" bir bilinçle çıkma eylemidir. Kur’an, abdesti zorlaştırmamış, sadece dört temel hareketle sınırlamıştır.

REFERANSLAR

Tek ve Net Tarif (Mâide Suresi, 6. Ayet)[1]: "Ey iman edenler! Namaza kalktığınızda; 1) Yüzlerinizi yıkayın, 2) Dirseklerinize kadar ellerinizi/kollarınızı yıkayın, 3) Başınızı meshedin (ıslak elle sıvazlayın) ve 4) Topuklara kadar ayaklarınızı (yıkayın/meshedin)..."

• Sembolik Analiz:
  Yüzü Yıkamak: "Dünyaya bakan yüzümü sana çevirdim" demektir.
  Kolları Yıkamak: "Elimle, kolumla yaptığım işlerden sıyrıldım" demektir.
  Başı Meshetmek: "Aklımı ve düşüncelerimi huzuruna getirdim" demektir.
  Ayakları Yıkamak/Meshetmek: "Yürüdüğüm yollardan, senin yoluna geldim" demektir.

DEĞERLENDİRME

Geleneksel din anlayışında abdest; ağza su vermek, buruna su çekmek, kulakları ve boynu yıkamak gibi (aslında güzel olan ama farz olmayan) eklentilerle uzatılmış, vesveseye açık hale getirilmiştir. Oysa Kur’an’a göre abdestin farzı (olmazsa olmazı) son derece basittir.

Kur’an’daki tarifte ağza-buruna su vermek, kulakları yıkamak veya bunları üçer kere yapmak şartı yoktur. Bunlar yapılabilir  ama yapılmadığında abdest geçersiz olmaz. Allah detay vermediyse, kolaylık dilemiştir. Abdestin asıl amacı, insanı manevi kirlerden arındırmak ve Allah'ın huzuruna bilinçli bir geçiş yapmasını sağlamaktır.

KAYNAKLAR

[1] Mâide Suresi, 6. Ayet:

Arapça: يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اِذَا قُمْتُمْ اِلَى الصَّلٰوةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَاَيْدِيَكُمْ اِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُؤُ۫سِكُمْ وَاَرْجُلَكُمْ اِلَى الْكَعْبَيْنِۜ...

Okunuş: Yâ eyyuhâ-lleżîne âmenû iżâ kumtum ilâ-ssalâti faġsilû vucûhekum ve eydiyekum ile-lmerâfiki vemsehû biruûsikum ve erculekum ile-lka’beyn(i)...

Meal: Ey iman edenler! Namaza kalkacağınız zaman yüzlerinizi, dirseklere kadar ellerinizi yıkayın; başınızı meshedin ve topuklara kadar ayaklarınızı yıkayın (veya meshedin)...