ÖNERME

Geleneksel algıda "Arş"; gökyüzünde bir yerde duran, hükümdar koltuğuna benzeyen devasa bir taht; "İstiva" ise -hâşâ- Allah’ın o tahta oturması olarak resmedilir. Bu, Allah’ı cisimleştiren mitolojik bir sapmadır. Kur’an’a göre Arş; varlık âleminin "tavanı", fizik yasalarının bittiği sınır ve İlahi Emrin (yazılımın) kâinata dağıldığı "yönetim merkezi"dir. İstiva ise bir yere oturmak değil, "egemenlik kurmak", sistemi denetim altına almak ve her an her zerreye hükmetmektir. Evren; atmosferden galaksilere, oradan çoklu evrenlere (sema tabakaları) doğru genişleyen bir hiyerarşidir. En üstte (Arş'ta), karmaşık fizik yasaları sadeleşir; madde enerjiye, enerji ise saf "Emr"e (bilgiye) dönüşür.

REFERANSLAR

Yasa Taşıyıcıları (Hakka Suresi, 17. Ayet)[1]: "...O gün Rabbinin Arş’ını, onların üstünde sekiz (güç/melek) taşır."

• Analiz: Kur'an, bu en üst yönetim katmanını (Arş'ı) ayakta tutan veya taşıyan kuvvet sayısını 8 olarak verir. Bu, Arş'ın altındaki evrenlerin, 8 temel "Süper Yasa" veya "Kozmik Sabit" üzerine kurulu olduğunu işaret edebilir.

Yönetim (Tâhâ Suresi, 5. Ayet)[2]: "Rahman, Arş’a istiva etmiştir."

• Kavram Analizi: "İstiva"; Arapçada bir şeye hâkim olmak, kuşatmak, dengeye oturtmak ve yönetmek demektir. Kaptan gemiye istiva ettiğinde "oturdu" denmez, "dümeni/yönetimi ele aldı" denir.

Katmanlar (Mülk Suresi, 3. Ayet): "O ki, birbiri ile ahenkli/tabaka tabaka yedi göğü (sema) yaratmıştır..."

Bilimsel Veri (Birleşik Alan Teorisi ve Kozmik Hiyerarşi)[3][4]: Modern fizik (Standart Model), evrenin işleyişini 19-25 civarında temel parametre (parçacıklar ve kuvvetler) ile açıklar. Ancak fizikçiler, evrenin başlangıcına veya daha üst boyutlara gidildikçe bu kuvvetlerin birleştiğini (Unification) söyler. Aşağıda (bizim dünyamızda) yasalar çoktur ve karmaşıktır. Yukarı çıkıldıkça (Arş'a yaklaştıkça); elektromanyetizma, nükleer kuvvetler ve kütleçekim birleşir. Yasalar azalır, güç tekelleşir. Arş; çokluğun (kesretin) bittiği, yasaların "Tek" bir iradede toplandığı (Vahdet) sınırdır.

DEĞERLENDİRME

Evren iç içe geçmiş sistemlerden oluşur: Dünya, Güneş Sistemi, Galaksi, Evren, Çoklu Evrenler (Kürsi) ve Arş. Her katmanın kendine has yasaları (melekleri) vardır. Bizim evrenimizde Higgs Bozonu veya kütleçekim yasası geçerliyken; Arş'ın hemen altındaki bir üst boyutta bu yasalar geçersiz olabilir. Orada madde yoktur, sadece "saf bilinç/enerji" vardır. Kur'an'ın "8 Melek/Güç" olarak tanımladığı şey; belki de tüm varlık âlemini (multiverse) ayakta tutan 8 ana "kozmik sütun"dur. Bu sütunlar (yasalar) çekildiği an (kıyamet), tüm sistem çöker.

Allah evreni kurup kenara çekilmemiştir. "İstiva"; O'nun her an bir şende (işte) olması, her atomun spin hareketinden galaksilerin çarpışmasına kadar her olayı o an yaratması ve yönetmesidir. Arş, bu "anlık yönetim"in sembolik makamıdır. Sonuç olarak Arş; Allah'ın oturduğu taht değil, mahlukatın (yaratılmışların) bittiği ve İlahiyatın (Emir Âlemi) başladığı "olay ufku"dur. Orayı "8 Yasa" ayakta tutar, "Tek" olan Allah yönetir.

KAYNAKLAR

[1] Hakka Suresi, 17. Ayet:

Arapça: وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمَٰنِيَةٌ

Okunuş: Ve yahmilu arşa rabbike fevkahum yevmeizin semâniyeh.

Meal: ...O gün Rabbinin Arş'ını, onların üstünde sekiz (melek/güç) taşır.

[2] Tâhâ Suresi, 5. Ayet:

Arapça: ٱلرَّحْمَٰنُ عَلَى ٱلْعَرْشِ ٱسْتَوَىٰ

Okunuş: Er rahmânu alel arşistevâ.

Meal: Rahman, Arş'a istiva etmiştir (yönetimi elinde tutmaktadır).

[3] Cahn, Robert N. - Goldhaber, Gerson. The Experimental Foundations of Particle Physics. 2nd ed. Cambridge: Cambridge University Press, 2009. https://doi.org/10.1017/9780511609923

[4] Georgi, Howard - Glashow, Sheldon L. "Unity of All Elementary-Particle Forces". Physical Review Letters 32/8 (1974): 438–41. https://doi.org/10.1103/PhysRevLett.32.438