ÖNERME

Bilgi; salt ticari bir meta değil, insanlığın ortak mirası ve gelişimi için zorunlu bir nimettir. Mevcut akademik yayıncılık sistemi; bilgiyi üreten bilim insanına telif ödemeyen, araştırmayı finanse eden kamu kaynaklarını yok sayan ve üretilen veriyi fahiş fiyatlarla kilitleyen "Adaletsiz Bir Tekel" yapısındadır. Kur'an perspektifinde ilmin önünü kesmek, onu tekelleştirmek ve sadece sermaye sahiplerinin ulaşabileceği bir imtiyaza dönüştürmek, bilgiyi paylaşmaktan daha büyük bir suçtur. Yazarın kazanç elde etmediği bilimsel yayınlara konulan erişim engellerini aşmak; hırsızlık değil, evrensel bilgiye erişim hakkının müdafaasıdır.

REFERANSLAR

Bilgi Karartma Suçu (Bakara Suresi, 159. Ayet) [1]: "İndirdiğimiz açık delilleri ve hidayeti... gizleyenlere (insanların ulaşmasına engel olanlara) Allah lanet eder..."

• Kavram Analizi: Kitman (Bilgiyi saklamak/perdelemek). Hayati öneme sahip bir bilimsel veriyi veya çözümü ticari duvarlarla engellemek, o bilginin topluma sağlayacağı faydayı sabote etmektir.

Emek Sömürüsü (Şuarâ Suresi, 183. Ayet) [2]: "İnsanların mallarını/haklarını eksiltmeyin (değerini düşürmeyin) ve yeryüzünde bozgunculuk yaparak karışıklık çıkarmayın."

DEĞERLENDİRME

Kur'an literatüründe en büyük entelektüel suçlardan biri "Kitman"dır; yani bilginin gizlenmesi ve ulaşılmaz kılınmasıdır [1]. Bilgi, insanlığın faydasına sunulmak üzere üretilir; ticari bir şantaj aracı olarak kullanılamaz. Mevcut sistemde yazarın (bilim insanının) ve hakemin emeği sömürülmekte; üretici para kazanmazken, aracı kurumlar (yayıncılar) haksız ve fahiş kârlar elde etmektedir [2]. Bu "Aracı Hegemonyası", emeğin karşılığının verilmediği batıl bir döngüdür.

Burada hayati bir ayrım esastır: Eğer bir eser, yazarın veya sanatçının doğrudan geçim kaynağı ise ve ticari bir ürün (roman, sinema, müzik, telifli kitap) olarak sunulmuşsa; bunu bedelsiz elde etmek emek hırsızlığıdır ve kesinlikle gayrimeşrudur. Ancak yazarın maddi bir beklentisinin olmadığı, amacın sadece "bilimin yayılması" olduğu ve yayıncı şirketin "Bilgiye Ambargo" koyduğu durumlarda; o kilidi kırmak meşru müdafaadır. Korunan menfaat şirket bilançosu değil, kamu yararı ve bilimsel ilerlemedir.

KAYNAKLAR

[1] Bakara Suresi, 159. Ayet:

Arapça: إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَىٰ | Okunuş: İnnellezîne yektumûne mâ enzelnâ minel beyyinâti vel hudâ... | Meal: İndirdiğimiz açık delilleri ve hidayeti gizleyenlere Allah lanet eder.

[2] Şuarâ Suresi, 183. Ayet:

Arapça: وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ | Okunuş: Ve lâ tebhasûn nâse eşyâehum ve lâ ta'sev fîl ardı mufsidîn. | Meal: İnsanların mallarını ve haklarını eksiltmeyin, yeryüzünde bozgunculuk yaparak karışıklık çıkarmayın.