ÖNERME

Geleneksel züht anlayışı, "boş söz" (lağv) kavramını hatalı bir şekilde genişleterek; ekonomi, siyaset, sanat, bilim veya toplumsal sorunlar hakkında konuşmayı bile "dünya sevgisi" etiketiyle yaftalamış ve kınamıştır. Bu anlayış, Müslümanı susan, etliye sütlüye karışmayan ve hayatın yönetiminden elini çeken pasif bir bireye dönüştürmüştür.

Oysa Kur’an’ın yasakladığı boş söz; hayatın gerçeklerinden bahsetmek değil, sistemde parazit yapan, gerçeği kirleten dedikodu, iftira ve alaydır. Dünyevi meseleleri konuşmayanlar, dünyayı yönetemezler. Müslüman; dünyayı terk eden değil, onu adaletle imar etmek için hayatı en iyi bilen ve üzerine çözüm üreten kişidir.

REFERANSLAR

Kurtuluş Kriteri (Mü’minûn Suresi, 3. Ayet)[1]: "Onlar ki, boş ve yararsız şeylerden (lağv) yüz çevirirler."

• Kavram Analizi: Ayetteki "lağv" kelimesi; hükümsüz, manasız, hedefsiz ses ve gürültü demektir. Bir sözün lağv olması için içeriğinin batıl, sonucunun ise faydasız olması gerekir. Bilimsel, sanatsal veya sosyal tartışmalar birer "imar" faaliyetidir ve bu yasağın dışındadır.

Toplumsal Müzakere (Şûrâ Suresi, 38. Ayet)[2]: "...Onların işleri, aralarında danışma (şûrâ) iledir..."

• Analiz: İstişare; susarak değil, fikir beyan ederek yapılır. Bir toplumun işleri (ekonomi, barış, teknik sorunlar) hakkında konuşmadan, Allah'ın emri olan ortak akıl mekanizması çalıştırılamaz.

Peygamberlerin Gündemi (Tarihsel Referans)[3]: Hz. Yusuf tarım planlamasından ve bütçeden (ekonomi), Hz. Süleyman yönetimden ve estetikten (sanat), Hz. Zülkarneyn ise set inşasından (mühendislik) bahsetmiştir. Bunların hepsi dünyevi içeriklerdir ancak her biri ilahi bir görevin ifasıdır.

DEĞERLENDİRME

Kur’an’ın iletişim mantığına göre yasaklanan şey "gürültü" (parazit), emredilen şey ise "sinyal" (anlamlı veri) üretmektir. Gerçeğe dayanmayan, fitne çıkaran, başkasının mahremini (özel hayatını) ortaya döken ve zamanı öldüren her konuşma gürültüdür ve sistemden ayıklanmalıdır. Ancak eğitim sistemini analiz etmek, bir sanat eserini yorumlamak veya ekonomiyi tartışmak; hayatı iyileştiren güçlü birer sinyaldir.

Geleneksel yapının insanlara "dünya konuşma, siyaset konuşma, sadece köşende zikir çek" diyerek onları hayattan koparması; meydanın liyakatsiz ellere bırakılmasına neden olan stratejik bir hatadır. Meydanı boş bırakmak takva değil, sorumsuzluktur. Bir atomun yapısını konuşmak veya adalet sistemi üzerine tartışmak; Allah’ın Alîm (bilen) ve Hakîm (hüküm veren) sıfatlarının tecellisini aramaktır. Müslüman; kahve köşelerinde veya magazin masalarında dedikodu yapan değil, karar masalarında söz sahibi olan; dünyayı daha iyi bir yer yapmak için "dolu" konuşan kişidir. Bizim uzak duracağımız şey dünya meseleleri değil; cehalet ve katma değeri olmayan laklaktır.

KAYNAKLAR

[1] Mü’minûn Suresi, 3. Ayet:

Arapça: وَالَّذ۪ينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَۙ

Okunuş: Vellezîne hum ‘ani-llaġvi mu’ridûn(e).

Meal: Onlar ki, boş ve yararsız şeylerden yüz çevirirler.

[2] Şûrâ Suresi, 38. Ayet:

Arapça: ...وَاَمْرُهُمْ شُورٰى بَيْنَهُمْ...

Okunuş: ...Ve emruhum şûrâ beynehum...

Meal: ...Onların işleri, aralarında danışma iledir...

[3] Yûsuf Suresi, 55. Ayet (Örneklem):

Arapça: قَالَ اجْعَلْن۪ي عَلٰى خَزَٓائِنِ الْاَرْضِۚ اِنّ۪ي حَف۪يظٌ عَل۪يمٌ

Okunuş: Kâle-c’alnî ‘alâ hazâini-l-ard(i) innîhafîzun ‘alîm(un).

Meal: Yusuf, "Beni ülkenin hazinelerine bakmakla görevlendir. Çünkü ben iyi koruyucu ve bilgili bir kişiyim" dedi.