ÖNERME

Dinde bid’at (sonradan eklenen ibadet); sadece teknik bir hata değil, Allah’ın tamamladığı dini yetersiz bulup ona ekleme yapma cüretidir. Peygamberin dahi yapmadığı bir ritüeli (örneğin toplu tesbih çekmeyi, mevlit kandilini, belirli gecelerde uydurulan namazları) din hâline getirmek; iyi niyetli bir çaba değil, bir manevi ego tatminidir. Bu eklemeler, toplumda yapay bir dindarlık hiyerarşisi oluşturur. Camide farzı kılıp işine giden ve Peygamberin sünnetine uyan kişi takvasız; oturup topluca, kaynağı olmayan ritüelleri yapan kişi daha takvalı görülür. Bu durum, ibadet edenlerde ucub (kendini beğenmişlik) ve tekebbür (yapmayanı hakir görme) gibi kalbî hastalıklara yol açar. Dinin özü sadeliktir; fazlalık dindarlık değil, yüktür.

REFERANSLAR

Mühürlenen Yapı (Mâide, 3)[1]: "...Bugün sizin için dininizi kemale erdirdim (tamamladım)..."

• Analiz: Tamamlanmış bir binaya, daha güzel olsun diye kaçak kat çıkmak, o binanın statiğini bozar ve mimarına saygısızlıktır. Allah "bitti" dedikten sonra ekleme yapmak, "Ben daha iyisini ve sevabını düşündüm" demektir.

Yasama Yetkisi (Şûrâ, 21)[2]: "Yoksa onların, Allah’ın izin vermediği bir şeyi dinden kendilerine meşru kılacak (kanun yapacak) ortakları mı var?.."

İmza Sahteciliği (Bakara, 79)[3]: "Yazıklar olsun o kimselere ki, kendi elleriyle kitap (hüküm) yazar, sonra da ‘Bu Allah katındandır’ derler..."

Sınır İhlali (Hûd, 112)[4]: "Emrolunduğun gibi dosdoğru ol... Ve haddi aşmayın (aşırıya gitmeyin)..."

Gizlilik İlkesi (A'râf, 55)[5]: "Rabbinize yalvara yakara ve gizlice dua edin. Çünkü O, haddi aşanları sevmez."

• Kavram Analizi: Ayet, ibadetin ve duanın makbul olanının "şovdan uzak ve gizli" olanı olduğunu vurgular. "Haddi aşmak" ifadesi, burada sadece isyan etmek değil; aynı zamanda ibadeti gösterişe ve gürültüye boğmaktır.

DEĞERLENDİRME

Bid’atlerin en büyük zararı, Müslümanları "Standart" ve "Premium" diye bölen manevi bir kast sistemi yaratmasıdır. Tesbihe kalmayıp camiden çıkan birini gören cemaat, içinden "Vah vah, adamın dünyası ahiretinden önemli, duasız gitti" diye geçirir. Oysa çıkan kişi belki de gösterişten (riyadan) kaçmaktadır. Kalan kişi ise "Ben görevimi tam yaptım, diğerlerinden fazlasını yaptım" diyerek kendini beğenme çukuruna düşer. Bid’at, mümini mümine kırdırır ve suizan (kötü zan) kapısını açar.

Kur’an’da kutsal gece olarak sadece "Kadir Gecesi" vardır. Mevlit, Regaip, Berat gibi geceler; İslam’ın ilk 400 yılında olmayan, daha sonra Mısır Fatımileri ve Osmanlı/Selçuklu döneminde "sosyal motivasyon" için üretilmiş festivallerdir.[6] Ancak bugün bu geceler "Dinin Farzı" gibi algılanmakta; o gece kafede oturan veya normal hayatına devam eden birine "kâfir" gözüyle bakılmaktadır. İyi niyetle başlayan bir gelenek, insanları yargılayan bir turnusol kâğıdına dönüşmüştür.

İslam’ın denklemi şudur: Farzlar (Cuma, Bayram, cemaatle namaz) ilandır ve açıktır; nafileler (ekstra zikir, gece namazı) sırdır ve gizlidir. Bir insan Peygamberden daha fazla ibadet aşkına sahip olamaz. Peygamberin yapmadığını "din" diye yapmak, "Ben Peygamberden daha ince düşünüyorum" demenin örtülü hâlidir.

Dinde "yenilik" (bid’at) olmaz; dinde "arınma" (öze dönüş) olur. En büyük takva; Allah’ın koyduğu sınırlarda durmayı bilmek, "daha dindar görünmek" için şov yapmamaktır. Ekstra yapmak isteyen evinde, gizlice, Rabbiyle baş başa yapmalıdır. Kamusal alanda yapılan her "ekstra", başkası üzerinde bir "baskı" ve yapan üzerinde bir "kibir" oluşturur.

KAYNAKLAR

[1] Mâide Suresi, 3. Ayet: Arapça: ...الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ... Okunuş: ...Elyevme ekmeltu lekum dînekum... Meal: ...Bugün sizin için dininizi kemale erdirdim...

[2] Şûrâ Suresi, 21. Ayet: Arapça: أَمْ لَهُمْ شُرَكَاءُ شَرَعُوا لَهُمْ مِنَ الدِّينِ مَا لَمْ يَأْذَنْ بِهِ اللَّهُ Okunuş: Em lehum şurakâu şeraû lehum mined dîni mâ lem ye’zen bihillâh. Meal: Yoksa onların, Allah’ın izin vermediği bir şeyi dinden kendilerine meşru kılacak ortakları mı var?

[3] Bakara Suresi, 79. Ayet: Arapça: فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَٰذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ... Okunuş: Fe veylun lillezîne yektubûnel kitâbe bi eydîhim summe yekûlûne hâzâ min indillâhi... Meal: Yazıklar olsun o kimselere ki, kendi elleriyle kitap yazar, sonra da ‘Bu Allah katındandır’ derler.

[4] Hûd Suresi, 112. Ayet: Arapça: فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَكَ وَلَا تَطْغَوْا Okunuş: Festekim kemâ umirte ve men tâbe meake ve lâ tatğav. Meal: Emrolunduğun gibi dosdoğru ol, seninle beraber tövbe edenler de... Ve haddi aşmayın.

[5] A'râf Suresi, 55. Ayet: Arapça: ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً ۚ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ Okunuş: Ud’û rabbekum tedarruan ve hufyeh. İnnehu lâ yuhibbul mu’tedîn. Meal: Rabbinize yalvara yakara ve gizlice dua edin. Çünkü O, haddi aşanları sevmez.

[6] Nebi Bozkurt. "Kandil". TDV İslâm Ansiklopedisi 24 (2001), 300-301. http://islamansiklopedisi.org.tr/kandil