ÖNERME

Bugün elimizdeki hadis külliyatı, steril bir laboratuvar ortamında değil; kanlı iç savaşların (Cemel, Sıffin, Kerbela) ve Emevi saltanatının baskısı altında şekillenmiştir. Emeviler, yaklaşık 90 yıl boyunca cuma hutbelerinde Hz. Ali’ye lanet okutmuş (Sebb-i Ali), onu ve ailesini öven hadisleri yasaklamıştır. Bu siyasi iklimde ravilerin; sistemi eleştiren veya özgürlüğü savunan hadisleri nakletmesi "kelle koltukta" bir işti. Dolayısıyla bize ulaşan hadisler; büyük oranda ya siyasi olarak zararsız (ibadet/ahlak) olanlar ya da iktidara itaati övenlerdir.

REFERANSLAR

Otosansür İtirafı (Buhari, İlim, 42)[1]: Çok hadis rivayet etmesiyle bilinen Ebû Hureyre şöyle demiştir: "Ben Resûlullah’tan iki kap dolusu ilim belledim. Bunlardan birini (ibadet/ahlak) halka yaydım. Ama diğerini (siyaset/yönetim eleştirisi) yayacak olursam şu boğazım kesilirdi."

• Analiz: En çok hadis nakleden ravinin bile, can korkusuyla bazı gerçekleri gizlediğini kendi ağzıyla itiraf etmesi; elimizdeki külliyatın eksik ve sansürlü olduğunun en büyük kanıtıdır.

İtaat Üretimi (Müslim, İmare, 52)[2]: "Yöneticiniz sırtınıza vursa, malınızı alsa bile onu dinleyin ve itaat edin."

• Analiz: Akla, Kur’an’ın adalet ilkesine ve Peygamberin zalime karşı duruşuna taban tabana zıt olan bu rivayetlerin mantar gibi türemesi; Emevi sarayının ihtiyaç duyduğu "sorgusuz itaat" ortamını sağlamak içindir. Bu sözler Peygamberin değil, saray ulemasının sözleridir.

DEĞERLENDİRME

Bize ulaşan külliyat, "Siyasi Filtre"den geçmiş bir külliyattır. Namazın rekâtı, orucun vakti veya haccın yapılışı gibi iktidarı tehdit etmeyen nötr konularda sorun yoktur; bu yüzden ibadet hadisleri günümüze sağlam ulaşmıştır. Ancak siyaset, yönetim ahlakı, isyan hakkı ve sosyal adalet konularındaki hadislerin çoğu, devletin bekası için ya törpülenmiş ya da değiştirilmiştir.

Peygamberimizin zalimlere karşı duruşunu, özgürlükçü tavrını ve Ehl-i Beyt'in hakkını savunan rivayetlerin büyük kısmı maalesef bu sansür mekanizmasında kaybolmuş veya zayıf damgasıyla elenmiştir. Tarih, kazananların kaleminden çıktığı için; geriye "abdesti bozan şeyler" kalmış, "adaleti bozan şeyler" silinmiştir. Müslüman zihni, yüzyıllardır abdestin detaylarını bildiği kadar, zalime isyanın detaylarını bilmemektedir.

KAYNAKLAR

[1] Buhârî. el-Câmiu's-Sahîh. "İlim", 42 (Hadis No: 120). https://sunnah.com/bukhari:120

[2] Müslim. el-Câmiu's-Sahîh. "İmare", 52 (Hadis No: 1847b). https://sunnah.com/muslim:1847b