ÖNERME

Günlük hayatta “Bu iş olur mu?” sorusuna “İnşallah” cevabı alındığında, genelde o işin savsaklanacağı veya olmayacağı anlaşılmakta olup “İnşallah” kavramı, tembelliğin, plansızlığın ve belirsizliğin dini kılıfı haline gelmiştir. Oysa Kur’an’da bu ifade; “Ben elimden gelen tüm hazırlığı yaptım, irademi çelik gibi ortaya koydum, şimdi sonucu Evrenin Yasalarına (Sünnetullah’a) bırakıyorum” demektir. Dolayısıyla “İnşallah”; bir kaçış veya erteleme değil, aksine net bir “Kararlılık ve Eylem Beyanı”dır.

REFERANSLAR

Gelecek Planlaması ve İrade Beyanı (Kehf Suresi, 23-24) [1]: "Hiçbir şey hakkında, ‘Yarın şunu muhakkak yapacağım’ deme. Ancak ‘Allah dilerse (İnşallah) yapacağım’ de..."

• Analiz: Bu ayet, geleceği planlarken kontrolün %100 insanda olmadığını, "Siyah Kuğu" (öngörülemeyen faktörler) ihtimalinin her zaman masada olduğunu hatırlatır. "Gerçekçi Planlama" dersidir.

Kararlılık ve Tevekkül (Âl-i İmrân Suresi, 159) [2]: "Bir işe azmettiğin (karar verip planladığın/giriştiğin) zaman artık Allah’a güven..."

• Analiz: Tevekkül, hiçbir şey yapmadan beklemek değil; azmetmek, planlamak ve girişmek eylemlerinin sonucudur.

DEĞERLENDİRME

Allah’ın dilemesi bir piyango çekilişi değildir; Allah’ın dilemesi, evrene koyduğu sarsılmaz yasalar yani Sünnetullah’tır [3]. Sen tarlayı sürmezsen, tohumu atmazsan ve sulamazsan; Allah orada ekin bitmesini dilemez çünkü yasası böyledir. “İnşallah” demek; “Ya Rabbi, ben senin koyduğun yasaları ve sebepleri yerine getiriyorum, senin sistemine uygun hareket ediyorum, sonucunu da bu sistemden bekliyorum” demektir. İnsanların hiçbir şey yapmadan “İnşallah kazanırım” demesi, Allah ile alay etmektir; Kur’an Müslümanı ancak “Dersime çalıştım, şimdi İnşallah başaracağım” diyebilir. Batılı zihin geleceği planlayıp yaparken, Doğulu zihnin “Kısmet” diyerek oturması bu kavramın yozlaşmasının sonucudur. Kur’an ise Kehf suresinde “Gelecek için plan yap ama kontrolün tamamının sende olmadığını unutma” diyerek hayalciliği değil, stratejik planlamayı öğretir.

KAYNAKLAR

[1] Kehf Suresi, 23-24. Ayetler: Arapça: وَلَا تَقُولَنَّ لِشَيْءٍ إِنِّي فَاعِلٌ ذَلِكَ غَدًا ﴿٢٣﴾ إِلَّا أَن يَشَاء اللَّهُ... | Okunuş: Velâ tekûlenne lişey-in innî fâ’ilun żâlike ġadâ(en). İllâ en yeşâe(A)llâh(u)... | Meal: Hiçbir şey hakkında sakın "yarın şunu yapacağım" deme! Ancak, "Allah dilerse yapacağım" de.

[2] Âl-i İmrân Suresi, 159. Ayet: Arapça: ...فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ... | Okunuş: ...fe-iżâ ‘azemte fetevekkel ‘ala(A)llâh(i)... | Meal: ...Bir kere de karar verip azmettin mi, artık Allah’a tevekkül et (ona dayanıp güven).

[3] İlyas Çelebi. "Sünnetullah", TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/sunnetullah