ÖNERME

Kur’an’ın kitaplaşma süreci (cem ve istinsah), insan eliyle yürütülen idari bir süreçtir. Hz. Osman döneminde lehçe birliğini sağlamak için Kureyş lehçesi esas alınmış, diğer şahsi nüshalar (örneğin İbn Mesud’un notlar aldığı özel nüshası) karışıklık çıkmasın diye imha edilmiştir. Bu durum Kur’an’ın değiştirildiği anlamına gelmez; standardize edildiği anlamına gelir. Harekelerin (üstün, esre, ötre) sonradan eklenmesi ise metne yapılan bir müdahale değil; Arapça bilmeyenlerin okuyabilmesi için yapılmış bir "yazım kuralı" (ortografi) gelişimidir. Ancak hadis kaynaklarında yer alan "Recm ayeti vardı ama keçi yedi" gibi rivayetler; hadis kültürünün ne kadar kontrolsüz olabileceğinin ve Kur'an'ın bütünlüğüne nasıl saldırılabileceğinin kanıtıdır.

REFERANSLAR

Korunma Garantisi (Hicr, 9)[1]: "Şüphesiz o Zikri (Kur’an’ı) biz indirdik, onun koruyucusu da elbette biziz."

• Analiz: Allah, koruma görevini insanlara (hafızlara veya kâtiplere) değil, bizzat kendi zatına bağlamıştır. Bu yüzden Tevrat'ın başına gelen tahrif, Kur'an'ın başına gelmemiştir.

Toplama Görevi (Kıyâmet, 17)[2]: "Şüphesiz onu toplamak (cem etmek) ve okutmak bize aittir."

• Analiz: Kur'an'ın zihinlerde ve satırlarda toplanması, ilahî bir projedir.

DEĞERLENDİRME

Geleneksel bazı kaynaklarda; "Recm (taşlayarak öldürme) ayeti inmişti, yatağımın altındaki sayfadaydı, Peygamber ölünce o kargaşada odaya giren bir keçi o sayfayı yedi" şeklinde akla ziyan rivayetler bulunur.[3] Bu rivayet, Kur’an’ın eksik olduğunu iddia eden oryantalistlerin veya Kur'an'da olmayan recm cezasını meşrulaştırmak isteyen gelenekçilerin sığındığı bir zandır.

Bu iddiaya karşı üç temel savunma hattı vardır. Eğer Kur’an’da recm ayeti olsaydı ve bunu bir keçi kâğıdı yiyerek yok etseydi; o ayet yüzlerce hafızın hafızasından da mı silinecekti? Kur'an kâğıtlara değil, göğüslere (hafızalara) inmiştir. Bir keçinin midesi, Allah'ın vaadini iptal edemez.

Hz. Muhammed için "Hâtemü’n-Nebiyyîn" (Peygamberlerin Sonuncusu/Mührü) ifadesi kullanılır. Peygamberlik ve vahiy süreci mühürlenmiş, dosya kapanmış ve tamamlanmıştır. "Keçi yedi ama hükmü kaldı" demek; mühürlenmiş ve tamamlanmış ilahî belgeye, kayıt dışı bir madde eklemeye veya ondan parça eksiltmeye çalışmaktır. Mühürlenen bir kitapta "kayıp parça" olamaz. Bu rivayetin varlığı bile, hadis kaynaklarına (Buhari veya Müslim dahi olsa) yüzde yüz güvenilemeyeceğinin, tek sağlam ve değişmez kaynağın eldeki Kur’an olduğunun ispatıdır.

Neden herkes aynı yorumlamıyor? Farklılıklar Kur’an’ın metninden değil, o metnin beşer tarafından yorumlanmasından kaynaklanır ve bu bir zenginliktir. Allah, herkesi tek tip asker yapmak isteseydi, ayetleri matematik formülü gibi indirirdi. Yorum farkı, aklın devrede olduğunun kanıtıdır. Sorun farklılık değil, farklı olanı kâfir ilan etmektir.

KAYNAKLAR

[1] Hicr Suresi, 9. Ayet: Arapça: إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ Okunuş: İnnâ nahnu nezzelnâz zikra ve innâ lehu le hâfizûn. Meal: Şüphesiz o Zikri (Kur’an’ı) biz indirdik, onun koruyucusu da elbette biziz.

[2] Kıyâmet Suresi, 17. Ayet: Arapça: إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ Okunuş: İnne aleynâ cem’ahu ve kur’âneh. Meal: Şüphesiz onu toplamak (cem etmek) ve okutmak bize aittir.

[3] İbn Mâce, Muhammed b. Yezîd. es-Sünen. "Nikah", 36 (Hadis No: 1944); Ahmed b. Hanbel. el-Müsned. 6/269. [Dijital Erişim: sunnah.com/ibnmajah:1944]