ÖNERME

Geleneksel dindarlıkta niyet; namaza başlarken veya oruç tutulacağı zaman söylenmesi zorunlu olan standart bir "formül cümlesi" (Niyet ettim Allah rızası için...) zannedilir. Oysa niyet; dilin telaffuzu değil, kalbin kararı ve zihnin rotasıdır.

Bir insan su içerken "Niyet ettim su içmeye" demiyorsa, ibadet ederken de sesli bir deklarasyon yapmasına gerek yoktur. Çünkü Allah, kulunun ne yapacağını, kulun kendisinden daha iyi bilir. Allah’a "Bak şu an namaz kılıyorum" veya "Yarın oruç tutacağım haberin olsun" dercesine niyet cümlesi kurmak; Allah’ın ilmini küçümsemek, ibadeti ise şuursuz bir tekerlemeye indirgemektir.

REFERANSLAR

Allah’ın İlmi (Âl-i İmrân Suresi, 29. Ayet)[1]: "De ki: İçinizdekini gizleseniz de açığa vursanız da Allah onu bilir..."

• Analiz: Allah kalpteki en ince düşünceyi bile biliyorsa, O’na sesli olarak "Ben şu an niyet ediyorum" demek, malumu ilam etmektir (bilineni bildirmektir).

Kalbin Kastı (Ahzâb Suresi, 5. Ayet)[2]: "...Hataen yaptıklarınızda size bir vebal yoktur; fakat kalplerinizin kasıtlı (niyetli) yaptıklarında sorumluluk vardır..."

DEĞERLENDİRME

Susadığınızda bardağa uzanmanız bir niyettir. Namaz kılmak için seccadeyi sermek, kıbleye dönmek ve elini kaldırmak; zaten o namazı kılmaya karar verdiğinin (niyet ettiğinin) en büyük kanıtıdır. İftitah tekbiri (Allahuekber), niyetin eyleme döküldüğü mühürdür. Öncesinde "Niyet ettim öğle namazını kılmaya" diye sesli söylemek şart değildir; kalben "Huzura çıkıyorum" demek yeterlidir.

Oruçta niyet konusu ise tam bir vesvese kaynağına dönüştürülmüştür. "Gece niyet etmeyi unuttum, orucum kabul olur mu?" korkusu yersizdir. Bir insanın gece yarısı uykusunu bölüp yemek yemesi (sahur), zaten "Ben yarın oruç tutacağım" demektir; sahura kalkan insan niyet etmiştir. Sahura kalkamasa bile, akşam yatarken "Yarın Ramazan, oruç tutacağım" bilinciyle yatan kişi niyetlidir. İnsanların sözlü formülleri unuttuğu için oruçtan vazgeçmesi veya şüpheye düşmesi, dinin kolaylık ilkesine aykırıdır. Sonuç olarak niyet; Allah’a bilgi vermek değil, kulun kendi bilincini "ibadet moduna" almasıdır.

KAYNAKLAR

[1] Âl-i İmrân Suresi, 29. Ayet:

Arapça: قُلْ اِنْ تُخْفُوا مَا ف۪ي صُدُورِكُمْ اَوْ تُبْدُوهُ يَعْلَمْهُ اللّٰهُۜ...

Okunuş: Kul in tuhfû mâ fî sudûrikum ev tubdûhu ya’lemhu(A)llâh(u)...

Meal: De ki: "İçinizdekini gizleseniz de, açığa vursanız da Allah onu bilir..."

[2] Ahzâb Suresi, 5. Ayet:

Arapça: ...وَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ ف۪يمَٓا اَخْطَأْتُمْ بِه۪ وَلٰكِنْ مَا تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْۜ...

Okunuş: ...Veleyse ‘aleykum cunâhun fîmâ ahta/tum bihi velâkin mâ te’ammedet kulûbukum...

Meal: ...Hataen yaptıklarınızda size bir günah yoktur. Fakat kalplerinizin kasıtlı yaptıklarında sorumluluk vardır...