ÖNERME

Kur’an-ı Kerim; mezarlıklarda tüketilmek, ölünün ruhuna üflenmek veya "sevap transferi" yapmak amacıyla inmemiştir. O, yaşayanları uyarmak, hukuku düzenlemek ve ahlakı inşa etmek için gönderilmiş bir "Hayat Kitabı"dır. Vefat etmiş birinin ardından Kur'an okumak, ölmüş bir hastanın başucunda reçete okumaya benzer; reçete (Kur'an) hasta hayattayken uygulanırsa şifa verir, öldükten sonra okunmasının ölüye hiçbir faydası yoktur. Geleneksel yapı, Kur’an’ı hayatın içinden koparıp mezarlığa hapsederek, onu "anlaşılması ve uygulanması gereken bir anayasa" olmaktan çıkarıp "törensel bir ağıt" metnine dönüştürmüştür.

REFERANSLAR

Hedef Kitle (Yasin Suresi, 70. Ayet) [1]: "...(Kur’an), diri olanları uyarmak ve kâfirler üzerine o sözün (azabın) hak olması için indirilmiştir."

• Analiz: Ayet, kitabın muhatabının "diri olanlar" (hayy) olduğunu kesin bir dille sınırlar. Ölülerin uyarılmaya ihtiyacı yoktur, zira onların sınav süreci sona ermiştir. Kur'an, biyolojik ve zihinsel olarak canlı olanlar için bir eylem planıdır.

Liyakat ve Eylem (Necm Suresi, 39. Ayet) [2]: "İnsan için ancak kendi çalıştığı (yaptığı) vardır."

• Analiz: İslam hukukunda "suçun ve sevabın şahsiliği" ilkesi esastır. Bir başkasının okuduğu metinden, kıldığı namazdan veya yaptığı ibadetten ölüye pay (sevap) gitmez. Herkes ahirete sadece kendi heybesindeki eylemlerle gider. "Sevap bağışlama" kültürü, bu ayetin hükmüyle çelişmektedir.

DEĞERLENDİRME

Mezar başında Kur’an okumak, geride kalan yaşayan kişiyi duygusal olarak rahatlatabilir veya ölümü hatırlamasına (tefekkür) vesile olabilir; ancak bunun ölüye teolojik bir faydası yoktur. "Okudum, üfledim, sevabı ölüye gitti, kabir azabı hafifledi" inancı; Necm Suresi'nin [2] ortaya koyduğu "Bireysel Sorumluluk" ilkesine aykırıdır.

Kur’an bir "Toplum İnşası Projesi"dir. Bir mühendislik kitabını ölen mühendisin mezarında okumak ona bina yaptırmaz; projeyi yaşayanların uygulaması gerekir. Yasin Suresi'nin bizzat kendisi [1], kitabın diriler için indiğini haykırırken, bu sureyi "ölülerin suresi" ilan etmek, ayetin içeriğiyle taban tabana zıt bir ironidir. Vahiy, mezarlıklarda yankılanacak bir melodi değil, sokakta ve devlet yönetiminde uygulanacak bir kanundur.

KAYNAKLAR

[1] Yasin Suresi, 70. Ayet:

Arapça: لِيُنذِرَ مَن كَانَ حَيًّا وَيَحِقَّ الْقَوْلُ عَلَى الْكَافِرِينَ | Okunuş: Li yunzira men kâne hayyen ve yehıkkal kavlu alel kâfirîn. | Meal: (Kur'an), diri olanları uyarmak ve inkârcılara o sözün (azabın) hak olması için indirilmiştir.

[2] Necm Suresi, 39. Ayet:

Arapça: وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَى | Okunuş: Ve en leyse lil insâni illâ mâ seâ. | Meal: Ve insan için kendi çalışmasından başka bir şey yoktur.