ÖNERME

“Şehit” kelimesi, kök itibariyle “Şahit olan” veya “Tanıklık eden” demektir ve kişi, hayatını adadığı hakikate, ölümüyle şahitlik eder. Ancak günümüzde bu kavram, her türlü siyasi veya ideolojik ölüm için kullanılan bir teselli ikramiyesine dönüştürülmüştür. Toplumda sıkça duyulan “Demokrasi Şehidi” veya “Devrim Şehidi” gibi tanımlamalar; sosyolojik ve kültürel saygı ifadeleri olsa da Kur’anî bir hüküm taşımamaktadır. Kur’an’a göre şehitliğin tek ve değişmez parametresi “Fi Sebilillah” yani Allah Yolunda olmaktır. Bu yol; sadece kanlı bir savaş meydanını değil, hakkın öğretildiği bir sınıfı, adaletin savunulduğu bir kürsüyü ve doğrunun haykırıldığı her zemini kapsamaktadır.

REFERANSLAR

Allah Yolunda Olmak ve Diri Kalmak (Âl-i İmrân Suresi, 169) [1]: "Allah yolunda öldürülenleri sakın ölüler sanma! Bilakis onlar diridirler, Rableri katında rızıklanmaktadırlar."

• Analiz: Ayet, şehitliği belirli bir savaş türüne veya coğrafyaya değil, doğrudan “Allah’ın Yoluna” bağlar. Allah’ın yolu ise adalettir, ilimdir, haktır ve mazlumu korumaktır. Geleneksel algı, şehitliği sadece cephede silahla ölmek olarak kodlamış olsa da, Allah yolunda olmak hayatın her alanını kuşatır. Bir öğretmen Allah rızası için çocuklara ilim öğretirken, cehaletle savaşırken veya bir aydın hakkı haykırırken öldürülürse, o ilim yolunun şehididir çünkü yaptığı iş “Fi Sebilillah”tır. Ölçü; kişinin elinde silah olup olmaması değil, kalbinde ve eyleminde “Hakkı yüceltme” gayesinin bulunup bulunmadığıdır.

DEĞERLENDİRME

Her vatan savunması otomatik olarak “Allah yolunda cihat” değildir; zira bir insan ırkçılık, faşizm, sömürgecilik veya zalim bir rejimin bekası için savaşıp ölürse, o kişi kendi devletinin kahramanı olabilir ama Kur’an’ın şehidi değildir. Şehitlik için niyet, bir toprak parçasını değil, o toprak üzerindeki hakkı, adaleti, namusu ve özgürlüğü korumak olmalıdır ve zulme karşı duran, mazlumu koruyan herkes savaşta olsun veya olmasın Allah yolundadır. Toplumların siyasi kavgaları uğruna ölenlere çeşitli unvanlar dağıtması dini kavramların içini boşaltmaktır, çünkü şehitlik meclis kararıyla veya gazete manşetiyle verilen bir madalya değil, kul ile Allah arasındaki niyet ve sadakat anlaşmasıdır. Sonuç olarak şehit, hayatını Hakka adamış ve bu uğurda canını vermiş kimsedir; bu kişi savaş meydanında bir asker, sınıfında bir öğretmen veya kürsüsünde bir alim olabilir, önemli olan nerede öldüğü değil, ne uğruna yaşadığı ve öldüğüdür.

KAYNAKLAR

[1] Âl-i İmrân Suresi, 169. Ayet: Arapça: وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا ۚ بَلْ أَحْيَاءٌ عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ | Okunuş: Velâ tahsebenne-lleżîne kutilû fî sebîli(A)llâhi emvâten bel ahyâun ‘inde rabbihim yurzekûn(e). | Meal: Allah yolunda öldürülenleri sakın ölüler sanma! Bilakis onlar diridirler, Rableri katında rızıklanmaktadırlar.

[2] Salime Leyla Gürkan. "Şehid", TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/sehid