ÖNERME

Tekebbür, yani büyüklük taslamak; insanın acizliğini unutup kendini dev aynasında görmesidir. Kibir, sadece insanlara tepeden bakmak değil, hakikate karşı körleşmektir. Kibirli insan, "ben biliyorum" ve "ben üstünüm" diyerek öğrenmeye ve gelişime kendini kapatır.

İslam’a göre büyüklük (kibriyâ) sadece Allah’a mahsus bir sıfattır. Bir insanın büyüklenmesi; karıncanın kendini fil zannetmesi kadar gülünç ve zavallı bir durumdur. Kibir, aslında aşağılık kompleksinin maskelenmiş halidir.

REFERANSLAR

Fiziksel Haddini Bilmek (İsrâ Suresi, 37. Ayet)[1]: "Yeryüzünde böbürlenerek yürüme! Çünkü sen ne yeri yarabilirsin, ne de boyca dağlara ulaşabilirsin."

• Analiz: Ayet, insanın fiziksel acizliğini yüzüne vurur. İnsan ne kadar böbürlenirse böbürlensin, doğadaki bir dağdan veya yer kabuğundan daha güçlü değildir.

İblis Sendromu (Bakara Suresi, 34. Ayet)[2]: "...İblis diretti, kibirlendi ve kâfirlerden oldu."

• Analiz: Şeytanı kovulmuş şeytan yapan şey ibadet eksikliği veya bilgisizlik değil, kibridir. Kibir, imanı yok eden bir virüstür.

Sosyal Nezaket (Lokman Suresi, 18. Ayet)[3]: "Küçümseyerek insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme..."

DEĞERLENDİRME

Kibirli insan ışık geçirmez bir duvar gibidir; eleştiri kabul etmez, hatasını görmez ve tövbe edemez. Bu yüzden manevi gelişimi durur. Tarihteki tüm ırkçılıkların ve faşizmin temelinde İblis'in "Ben ondan hayırlıyım, ben ateştenim o topraktan" mantığı yatar.

Kendini yaratılıştan, soyundan veya statüsünden dolayı başkasından üstün görmek, şeytani bir zihin hastalığıdır. Tevazu, insanın kendini aşağılaması değil; evrendeki yerini ve haddini bilmesidir. Başın ne kadar dik olursa olsun, secdeye eğilmek zorundasın.

KAYNAKLAR

[1] İsrâ Suresi, 37. Ayet:

Arapça: وَلَا تَمْشِ فِي الْاَرْضِ مَرَحًاۚ اِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْاَرْضَ وَلَنْ تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُولًا

Okunuş: Velâ temşi fî-l-ardi merahâ(n), inneke len tahrika-l-arda velen tebluġa-lcibâle tûlâ(n).

Meal: Yeryüzünde böbürlenerek yürüme. Çünkü sen yeri asla yaramazsın, boyca da dağlara asla erişemezsin.

[2] Bakara Suresi, 34. Ayet:

Arapça: ...اِلَّا اِبْل۪يسَۜ اَبٰى وَاسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ الْكَافِر۪ينَ

Okunuş: ...İllâ iblîse ebâ vestekbera vekâne mine-lkâfirîn(e).

Meal: ...İblis diretti, büyüklendi ve kafirlerden oldu.

[3] Lokman Suresi, 18. Ayet:

Arapça: وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْاَرْضِ مَرَحًاۜ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍۚ

Okunuş: Velâ tusa’’ir haddeke linnâsi velâ temşi fî-l-ardi merahâ(n) inna-llâhe lâ yuhibbu kulle muhtâlin fehûr(in).

Meal: Küçümseyerek surat asıp insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme! Çünkü Allah, hiçbir kibirleneni, övüngeni sevmez.