ÖNERME

Kurban Bayramı günlerinde getirilen Teşrik Tekbirleri, sonradan üretilmiş kültürel bir gelenek değil, Kur’an’ın "sayılı günlerde Allah’ı anın" emrinin fiili karşılığıdır. Kur’an, Hac ve kurban ibadetini düzenlerken, bu zaman diliminin sessizce değil, Allah’ın büyüklüğünü haykırarak (tekbir ile) geçirilmesini emreder. Kurban eylemi; sadece biyolojik bir kesim işlemi değil, İbrahimî bir teslimiyetle en büyük olanın (Allah’ın) adını yüceltmektir. Kullanılan cümle kalıbı Peygamberin öğretisine, eylemin kendisi (tekbir getirmek) ise doğrudan Allah’ın emrine dayanır.

REFERANSLAR

Sayılı Günlerde Zikir (Bakara Suresi, 203. Ayet)[1]: "Sayılı günlerde Allah’ı anın..."

• Kavram Analizi: Ayette geçen "eyyam-ı ma’dudat" (sayılı günler) ifadesi, müfessirlerin ittifakıyla Kurban Bayramı’nın arefesi ve takip eden teşrik günleridir. Allah bu özel zaman diliminde zikretmeyi (tekbir getirmeyi) bir şuur eylemi olarak talep etmiştir.

Hidayet Şükrü ve Tekbir (Hac Suresi, 37. Ayet)[2]: "...İşte böylece Allah onları sizin hizmetinize verdi ki, sizi hidayete erdirdiği için Allah’ı tekbir edesiniz..."

• Kavram Analizi: Ayet açıkça "li-tukabbirullahe" (Allah'ı tekbir edin/büyüklüğünü haykırın) emrini verir. Kurban keserken veya bayram günlerinde tekbir getirmek, kültürel bir neşe gösterisi değil, bu ayetin gereğidir.

DEĞERLENDİRME

Teşrik tekbirleri, İslam toplumunun kolektif bir bilinç ilanıdır. "Allahuekber" (Allah en büyüktür) nidasıyla; bayramın getirdiği rehavete, etin ve maddenin cazibesine veya dünya telaşına kapılınmadığı; en büyük olanın daima Allah olduğu beyan edilir. Kur’an Allah’ı tekbir etmeyi emreder ancak spesifik bir cümle kalıbı belirlemez. Hz. Peygamber bu emri uygularken, Hz. İbrahim’den gelen geleneği sürdürerek tevhid ve hamd içeren "Allahuekber Allahuekber, La ilahe illallahü vallahü ekber, Allahuekber ve lillahil hamd" formunu kullanmıştır.

Bu form, Kur’an’ın "Allah’ı anın" emrine en uygun ve en kapsayıcı formüldür. Dolayısıyla bu uygulama, Kur’an dışı bir ekleme değil, Kur’an emrinin en güzel icra makamıdır. Bakara Suresi 203. ayet[1], bu zikrin sadece hacılarla sınırlı olmadığını, o günleri yaşayan tüm müminleri kapsadığını işaret eder. Namazlardan sonra veya kurban keserken tekbir getirmek, evrensel bir koronun parçası olmaktır. Teşrik Tekbiri, Kurban Bayramı’nın ruhudur; et mideyi, tekbir ise ruhu doyurur.

KAYNAKLAR

[1] Bakara Suresi, 203. Ayet:

Arapça: وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ ۚ

Okunuş: Vezkurûllâhe fî eyyâmin ma'dûdât(in)...

Meal: Sayılı günlerde Allah’ı anın.

[2] Hac Suresi, 37. Ayet:

Arapça: كَذَٰلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَاكُمْ ۗ

Okunuş: Kezâlike sehhurahâ lekum litukebbirûllâhe 'alâ mâ hedâkum...

Meal: İşte böylece Allah onları sizin hizmetinize verdi ki, sizi hidayete erdirdiği için Allah’ı tekbir edesiniz.