ÖNERME

Kur’an’da eroin, kokain veya sentetik hapların ismen geçmiyor olması, bu maddelerin serbest olduğu yanılgısını doğurmaz; zira evrensel bir hukuk metni olan Kur’an, yasakladığı şeyi ismiyle değil, "illeti" (gerekçesi) ve etkisiyle yasaklar. Arapça’da “Hamr” (خمر) kavramı, sadece şarap veya alkol demek değildir; kelime kökü itibariyle "örten, bürüyen, aklı perdeleyen" manasına gelir. Dolayısıyla insan aklını örten, bilinci devre dışı bırakan, iradeyi felç eden her türlü katı, sıvı veya gaz madde, Kur’an’ın "Hamr" tanımının tam merkezindedir. İslam’ın kırmızı çizgisi aklın ve bilincin korunmasıdır; alkol aklı geçici olarak örtüyorsa, uyuşturucu aklı ve bedeni kalıcı olarak yok etmektedir. Bu nedenle uyuşturucu, tahribatı daha büyük olduğu için "evleviyetle" (öncelikle) haram kapsamındadır.

REFERANSLAR

Aklın Perdelenmesi (Mâide Suresi, 90) [1]: "Ey iman edenler! (Aklı örten) Hamr, kumar, dikili taşlar ve fal okları ancak, şeytan işi birer pisliktir. Onlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz."

• Analiz: Hamr, sadece mayalanmış içecekler değil, aklı mayalayan ve bilinci devre dışı bırakan her türlü maddedir.

Kendi Eliyle Yıkım (Bakara Suresi, 195) [2]: "...Kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye/yıkıma atmayın..."

• Analiz: Uyuşturucu kullanımı, biyolojik ve zihinsel sistemi çökerten zamana yayılmış bir intihar eylemidir ve bu ayetin yasakladığı "yıkım" kapsamındadır.

Zaruret ve Tıbbi İstisna (En’âm Suresi, 119) [3]: "...O, çaresiz kalıp muhtaç olduğunuz durumlar dışında, size haram kıldığı şeyleri tek tek açıklamıştır..."

• Analiz: Ameliyat veya tedavi amaçlı narkoz ve ağır ağrı kesiciler, haz değil hayatta kalma amacı taşıdığından bu haram kapsamının dışındadır.

DEĞERLENDİRME

Üstün kıyas mantığı vardır. İsra Suresi’nde anne-babaya "Öf" demenin yasaklanması, onlara vurmanın veya sövmenin daha şiddetle yasak olduğunu gösterir. Aynı mantıkla, aklı geçici olarak bulandıran alkol yasaksa, sinir sistemini çökerten ve hayatı karartan uyuşturucu maddeler çok daha şiddetli bir yasak kapsamındadır. Kur’an’ın "Hamr" yasağındaki temel gerekçe, bireyi bilinçli eylemden ve hakikatten koparmasıdır. Uyuşturucu bu kopuşu en radikal biçimde gerçekleştirir. Maddenin sıvı, katı, toz veya duman formunda olması hükmü değiştirmez; zira sonuç "sarhoşluk" (sekr) ve bilinç kaybı ise hüküm sabittir. Ancak tıbbi zorunluluk halleri (narkoz, morfin vb.) bu yasağın dışındadır; çünkü haram olan tedavi değil, bir kaçış ve uyuşma biçimi olarak iradenin keyfi bir şekilde devre dışı bırakılmasıdır.

KAYNAKLAR

[1] Mâide Suresi, 90. Ayet: Arapça: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِنَّمَا الْخَمْرُ... | Okunuş: Yâ eyyuhâ-lleżîne âmenû innemâ-lhamru... | Meal: Ey iman edenler! (Aklı örten) İçki, kumar, dikili taşlar ve fal okları ancak, şeytan işi birer pisliktir. Onlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz.

[2] Bakara Suresi, 195. Ayet: Arapça: ...وَلاَ تُلْقُواْ بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ... | Okunuş: ...velâ tulkû bi-eydîkum ilâ-ttehluketi... | Meal: ...Kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayın...

[3] En’âm Suresi, 119. Ayet: Arapça: ...وَقَدْ فَصَّلَ لَكُم مَّا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلاَّ مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ... | Okunuş: ...vekad fassale lekum mâ harrame ‘aleykum illâ mâ-dtururtum ileyh(i)... | Meal: ...Zorda kalmanız dışında, Allah size haram kıldığı şeyleri ayrı ayrı açıklamıştır...