ÖNERME

Sürekli yemin ederek konuşmak; dürüstlüğün değil, özgüven eksikliğinin ve karakter zafiyetinin göstergesidir. Dürüst bireyin sözü senettir; ayrıca bir onaya ihtiyaç duymaz. Tanrı'nın adını basit ticari pazarlıklara veya gündelik yalanlara "dolgu malzemesi" yapmak, sözün değerini düşüren bir "yemin enflasyonu" yaratır. Ayrıca, bir iyiliği yapmamak veya bir ilişkiyi düzeltmemek adına yemin arkasına sığınmak, evrensel ahlak ilkelerine ve vahye aykırıdır. İyiliğe engel olan yemin bozulmalı ve kefareti ödenmelidir; zira Yaratıcı'nın adı, hayra engel teşkil edemez.

REFERANSLAR

Karakter Analizi (Kalem Suresi, 10. Ayet) [1]: "Yemin edip duran, aşağılık/değersiz (izzet-i nefsi olmayan) kimseye sakın itaat etme/uymama!"

• Kavram Analizi: Hallâf (Sürekli yemin eden) kelimesi ile Mehîn (Aşağılık/Zayıf karakterli) kelimesinin ardışık kullanımı, yemin enflasyonu ile karakter erozyonu arasındaki doğrudan ilişkiyi gösterir.

İyilik Engeli (Bakara Suresi, 224. Ayet) [2]: "İyilik etmemek, sorumluluk bilinciyle (takva) yaşamamak ve insanların arasını düzeltmemek için, Allah'ı yeminlerinize hedef/siper yapmayın..."

Yeminin Hukuki Boyutu (Mâide Suresi, 89. Ayet) [3]: "Allah sizi, kasıtsız olarak ağzınızdan çıkan (refleks) yeminlerinizden sorumlu tutmaz; fakat kalbinizle (bilinçli) bağladığınız yeminlerden sorumlu tutar..."

DEĞERLENDİRME

Kalem Suresi'ndeki analiz, yemin etmeyi alışkanlık haline getiren profili "Mehîn" (aşağılık/zayıf karakterli) olarak tanımlar [1]. Bir insan sürekli söylemini yeminle destekleme ihtiyacı hissediyorsa, bilinçaltında kendi sözünün değersizliğini ve potansiyel yalancılığını kabul etmiş demektir. İdeal insan modelinde söz; "evet" veya "hayır" netliğindedir, harici onaya muhtaç değildir.

Öfke anında veya yanlış bir kararla "iyilik yapmamaya" dair edilen yeminlerin bağlayıcılığı yoktur. Bir kişi ebeveyniyle konuşmamaya veya bir hayrı işlememeye yemin etmişse, bu yemini tutmak değil; bozmak ahlaki bir zorunluluktur [2]. Tanrısal irade, hiçbir zaman kötülüğün veya iletişimsizliğin meşrulaştırıcısı olamaz.

Konuşma akışı içinde kasıtsız sarf edilen sözler (lağv), hukuki veya manevi bir sorumluluk doğurmaz [3]. Ancak bir hakkı gasp etmek, gerçeği örtmek veya muhatabı yanıltmak amacıyla bilinçli yapılan yeminler, bireysel ve toplumsal güveni yıkan ağır bir ahlak suçudur.

KAYNAKLAR

[1] Kalem Suresi, 10. Ayet:

Arapça: وَلَا تُطِعْ كُلَّ حَلَّافٍ مَهِينٍ | Okunuş: Ve lâ tutı' kulle hallâfin mehîn. | Meal: Yemin edip duran, aşağılık kimseye sakın uyma.

[2] Bakara Suresi, 224. Ayet:

Arapça: وَلَا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمَانِكُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا | Okunuş: Ve lâ tec'alûllâhe urdaten li eymânikum en teberrû ve tettekû... | Meal: İyilik etmemek ve takvalı olmamak için Allah'ı yeminlerinize siper yapmayın.

[3] Mâide Suresi, 89. Ayet:

Arapça: لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ | Okunuş: Lâ yuâhizukumullâhu bil lagvi fî eymânikum... | Meal: Allah sizi, kasıtsız olarak ağzınızdan çıkan yeminlerinizden sorumlu tutmaz.