ÖNERME

Mahşer meydanındaki büyük yargılama sahnesi, düz bir düzlemde değil; merkezi bir odak noktası olan Cehennem ve onun etrafını kuşatan insanlık halkasından oluşan dairesel bir "Yüzleşme Stadyumu" düzenindedir. İlahi adalet, cennete giden yolun cehennemin çevresinden ve üzerinden geçtiği bir güzergâh belirlemiştir; zira bu yasa kontrast ilkesine dayanır. Kurtuluşun değerinin anlaşılması için felaketin bizzat görülmesi, adaletin tecellisi içinse suçlu ve suçsuzun aynı olay mahallinde, yani ateşin kıyısında son kez bir araya gelmesi gerekir.

REFERANSLAR

Halka Şeklinde Kuşatma (Meryem Suresi, 68) [1]: "...Sonra onları (tüm insanları) kesinlikle cehennemin çevresinde (havle) diz üstü çökmüş olarak (cisiyyen) hazır edeceğiz."

Genel Geçiş Yasası / Vürûd (Meryem Suresi, 71) [2]: "(Ey insanlar!) Sizden oraya (cehenneme) varmayacak/uğramayacak hiç kimse yoktur. Bu, Rabbinin üzerine aldığı kesinleşmiş bir hükümdür."

Ayrıştırma ve Kurtarma (Meryem Suresi, 72) [3]: "Sonra, Allah’a karşı gelmekten sakınanları kurtarırız (nuneccî); zalimleri de orada diz üstü çökmüş halde bırakırız."

DEĞERLENDİRME

Ayetin çizdiği sahne bir volkan ağzının yamaçlarına dizilmiş insanlığı tasvir etmekte olup, "Havle" ifadesi olayın merkezinde ateşin, çevresinde ise insanların olduğu panoramik bir kuşatmayı anlatır.  Bu geometride en arka sıra veya güvenli uzaklık yoktur; mümin veya kâfir ayrımı yapılmaksızın tüm insanlık bu çemberde toplanır ve herkes aynı tehlike potansiyeli ile yüzleşir. İnsanlık ayakta beklemez veya oturmaz, aksine dizlerinin üzerine çöker ki bu evrensel beden dili, egonun iflasını, kaçacak mecalin kalmadığını ve dünyevi rütbelerin sökülerek mutlak bir acziyet içinde hükmün beklendiğini ifade eder. 71. ayetteki "oraya uğramayacak kimse yoktur" hükmü herkesin yanacağı anlamına gelmez ancak herkesin o dehşet ortamına maruz kalacağı anlamına gelir. Cennete gidiş bir ödül töreni değil, bir kurtarma operasyonu (Nencî) olarak tanımlanır; ilahi rahmet, o ateş çemberinde diz çökmüş bekleyen kalabalığın içinden iman sahiplerini cımbızla çeker gibi ayıklar ve kurtarır, geride kalan zalimler ise kendi karanlıklarıyla baş başa bırakılır.

KAYNAKLAR

[1] Meryem Suresi, 68. Ayet: Arapça: فَوَرَبِّكَ لَنَحْشُرَنَّهُمْ وَالشَّيَاط۪ينَ ثُمَّ لَنُحْضِرَنَّهُمْ حَوْلَ جَهَنَّمَ جِثِيًّاۚ | Okunuş: Fe ve rabbike le nahşurannehum veş şeyâtîne summe le nuhdırannehum havle cehenneme cisiyyâ. | Meal: Rabbine andolsun ki, onları ve şeytanları mutlaka toplayacağız, sonra cehennemin çevresinde diz üstü çökmüş olarak hazır bulunduracağız.

[2] Meryem Suresi, 71. Ayet: Arapça: وَاِنْ مِنْكُمْ اِلَّا وَارِدُهَاۚ كَانَ عَلٰى رَبِّكَ حَتْمًا مَقْضِيًّاۚ | Okunuş: Ve in minkum illâ vâriduhâ, kâne alâ rabbike hatmen makdıyyâ. | Meal: İçinizden oraya uğramayacak hiç kimse yoktur. Bu, Rabbinin üzerine aldığı kesinleşmiş bir hükümdür.

[3] Meryem Suresi, 72. Ayet: Arapça: ثُمَّ نُنَجِّي الَّذ۪ينَ اتَّقَوْا وَنَذَرُ الظَّالِم۪ينَ ف۪يهَا جِثِيًّا | Okunuş: Summe nuneccîllezînettekav ve nezeruz zâlimîne fîhâ cisiyyâ. | Meal: Sonra, Allah’a karşı gelmekten sakınanları kurtarırız; zalimleri de orada diz üstü çökmüş halde bırakırız.