ÖNERME

Geleneksel anlatılarda Cehennem, sadece fiziksel işkencelerin uygulandığı devasa bir ocak veya sadistik bir zindan olarak tasvir edilmektedir. Oysa Kur’an perspektifinde Cehennem; fiziksel acıdan öte, varoluşsal bir pişmanlık, yüzleşme ve değersizlik halidir. Kur’an, cehennem ateşinin odunla değil, bizzat insanlar ve taşlarla yakıldığını beyan ederek, yakıtın dışsal bir kaynak değil, insanın dünyada tapındığı putlar, yani para, makam ve ego olduğunu vurgular. Dolayısıyla insanı yakan şey; dışarıdan gelen bir alev değil, kendi içinden ürettiği hırsları, işlediği suçları ve vicdan azabıdır. Cehennem, insanın kendi nefsini ilah edinmesinin bedeli olarak girdiği bir ruhsal karantina ve arınma sürecidir.

REFERANSLAR

Yakıtın Kaynağı (Bakara Suresi, 24) [1]: "...Yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten sakının..."

• Analiz: Ateşin yakıtının bizzat insan olması, azabın kaynağının dışsal değil, içsel olduğunu; insanı yakanın kendi egosu olduğunu gösterir.

Yüreklere İşleyen Ateş (Hümeze Suresi, 6-7) [2]: "(O), Allah’ın tutuşturulmuş ateşidir. Öyle bir ateş ki, (deriyi değil) tırmanıp yüreklere/gönüllere işler."

• Analiz: Bildiğimiz fiziksel ateş deriyi yakar, eti pişirir ama kalbe tırmanmaz. Kalbi yakan tek şey; derin pişmanlık, utanç ve ayrılık acısıdır. Ayet, azabın psikolojik boyutuna vurgu yapar.

Körlük ve Unutulma (Tâhâ Suresi, 124-126) [3]: "...Kıyamet günü onu kör olarak haşrederiz... Allah der ki: Ayetlerimiz sana geldiğinde onları unutmuştun, bugün de sen unutulacaksın."

• Analiz: En büyük ceza ateşte yanmak değil, Yaratıcı tarafından yok sayılmak, yani "unutulmaktır". Bu, varoluşsal bir hiçlik acısıdır.

DEĞERLENDİRME

Ayetlerde geçen zakkum ağacı veya irinli su gibi metaforlar; dünyada zehirli sözler söyleyen, haram yiyen ve insanları zehirleyenlerin, ahirette kendi ürettikleri o manevi zehri besin olarak karşılarında bulmaları hadisesidir. İnsan, ilahi adalet gereği ektiğini biçer ve dünyada ne pişirdiyse ahirette onu yer. En büyük ceza ateşte yanmak değil, Yaratıcı tarafından yok sayılmak yani unutulmaktır; bu durum varoluşsal bir hiçlik acısıdır. Bildiğimiz fiziksel ateş deriyi yakıp eti pişirirken, Kur’an’daki ateş kalbe ve gönle tırmanmaktadır; zira kalbi yakan tek şey, derin pişmanlık ve utançtır. Cehennem ateşi, insanın dünyada tapındığı putların (taşların) ve kendi egosunun tutuşturduğu bir yangındır.

KAYNAKLAR

[1] Bakara Suresi, 24. Ayet: Arapça: فَاتَّقُوا النَّارَ الَّت۪ي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُۚ | Okunuş: Fettekûn nâralletî vakûduhen nâsu vel hicârah. | Meal: ...Yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten sakının.

[2] Hümeze Suresi, 6-7. Ayetler: Arapça: نَارُ اللّٰهِ الْمُوقَدَةُۙ اَلَّت۪ي تَطَّلِعُ عَلَى الْاَفْئِدَةِۜ | Okunuş: Nârullâhil mûkadeh. Elletî tettaliu alel ef’ideh. | Meal: (O), Allah'ın tutuşturulmuş ateşidir. Öyle ki, tırmanıp yüreklere işler.

[3] Tâhâ Suresi, 126. Ayet: Arapça: قَالَ كَذٰلِكَ اَتَتْكَ اٰيَاتُنَا فَنَس۪يتَهَاۚ وَكَذٰلِكَ الْيَوْمَ تُنْسٰى | Okunuş: Kâle kezâlike etetke âyâtunâ fe nesîtehâ, ve kezâlikel yevme tunsâ. | Meal: (Allah) Der ki: "Öyledir, sana âyetlerimiz gelmişti de sen onları unutmuştun. Bugün de aynı şekilde sen unutulursun."