ÖNERME

Kur’an’a göre kâinat, bir anda ortaya çıkmış bir sihir gösterisi değil; Allah’ın belirlediği yasalar (sünnetullah) çerçevesinde, milyarlarca yıl süren aşamalarla (tekâmül) olgunlaşmış muazzam bir inşadır. Yaratılışın "altı günde" (altı evrede) gerçekleştiği ifadesi, 24 saatlik dünya günü değil, çok uzun kozmik dönemlerdir (jeolojik/kozmolojik çağlar). Dolayısıyla dünyanın yaşını veya insanlık tarihini Tevrat soyağaçlarına dayandırarak 7.000-10.000 yıl gibi rakamlarla sınırlamak; hem bilime hem de Kur’an’ın "süreç/tedricilik" mantığına aykırıdır. Allah acele etmez, çünkü zamanı yaratan O’dur.

REFERANSLAR

Kozmik Dönemler (A’râf, 54)[1]: "Şüphesiz Rabbiniz, gökleri ve yeri altı günde (altı evrede/dönemde) yaratan... Allah’tır."

• Kavram Analizi: Arapça yevm (gün) kelimesi, Kur'an'da sadece 24 saati değil, "çağ, devir, dönem" anlamlarını da taşır. Evrenin yaratılışındaki altı evre; gaz-toz bulutu hâlinden galaksilerin oluşumuna, dünyanın soğumasından hayatın başlamasına kadar geçen ana kozmik dönemleri ifade eder.

İzafiyet Teorisi (Hac, 47)[2]: "...Rabbinin katında bir gün, sizin saydıklarınızdan bin yıl (binlerce yıl) gibidir."

• Analiz: Kur'an, zamanın mutlak değil, göreceli (izafi) olduğunu 1400 yıl önce ilan etmiştir. Allah katındaki zaman algısı ile insanın zaman algısı bir değildir.

Hazırlık Evresi (İnsan, 1)[3]: "İnsan üzerinden, henüz anılan bir şey bile değilken, (hazırlık aşaması olarak) uzun bir zaman dilimi (dehr) geçmedi mi?"

DEĞERLENDİRME

Geleneksel algıda "Kün fe yekûn" (Ol der ve olur) emri, "zamansız bir an" gibi algılanır. Oysa dilbilimsel olarak yekûn fiili geniş zamandır; "Oluş sürecine girer / Olmaya başlar / Oluşur" demektir. Eğer anlık bir oldubitti olsaydı "Kün fe kâne" (Ol dedi ve oldu bitti) denirdi. Allah emri verir ve o şey, fizik yasaları gereği oluşum sürecine başlar.

7.000 yıllık dünya inancı, Hristiyan/Yahudi skolastiğinin (Bishop Ussher takvimi) ürünüdür ve İslam coğrafyasına "İsrailiyat" olarak girmiştir. Müslüman zihni, bilimin kanıtladığı 13.8 milyar yıllık evren yaşına veya 4.5 milyar yıllık dünya yaşına itiraz etmez. Aksine; İnsan Suresi 1. ayette belirtildiği gibi, insanın sahneye çıkması için milyarlarca yıl süren o muazzam hazırlığı ve sabrı, Allah’ın sanatının büyüklüğü olarak görür.

KAYNAKLAR

[1] A’râf Suresi, 54. Ayet:

Arapça: إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ thumme 'stevâ alel arş...

Okunuş: İnne rabbekumullâhullezî halakas semâvâti vel arda fî sitteti eyyâmin...

Meal: Şüphesiz Rabbiniz, gökleri ve yeri altı günde (evrede) yaratan, sonra Arş'a istiva eden Allah’tır.

[2] Hac Suresi, 47. Ayet:

Arapça: ...وَإِنَّ يَوْمًا عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ

Okunuş: ...Ve inne yevmen inde rabbike ke elfi senetin mimmâ teuddûn.

Meal: ...Rabbinin katında bir gün, sizin saydıklarınızdan bin yıl gibidir.

[3] İnsan Suresi, 1. Ayet:

Arapça: هَلْ أَتَىٰ عَلَى الْإِنْسَانِ حِينٌ مِنَ الدَّهْرِ لَمْ يَكُنْ شَيْئًا مَذْكُورًا

Okunuş: Hel etâ alel insâni hînun mined dehri lem yekun şey’en mezkûrâ.

Meal: İnsan üzerinden, henüz anılan bir şey bile değilken, uzun bir zaman dilimi geçmedi mi?