ÖNERME

Kur’an’da "Bayram" (Îd) kelimesinin geçtiği yegâne ayet, Hz. İsa’nın Maide duasıdır. İsa, yaratıcıdan gökten bir "Maide" (sofra/yemek) indirmesini talep etmiş ve bu günü hem kendileri hem de kendilerinden sonra gelecekler için bir bayram ilan etmiştir. Bu duadaki detaylar; kan akıtmanın (kurban) bulunmadığı, sadece yemek, şükür ve sevincin esas alındığı bir yapıyı işaret eder. Bu tasvir, İslam geleneğindeki "Ramazan Bayramı" (Iydü’l-Fıtr: İftar/Yemek Bayramı) ile büyük bir manevi benzerlik taşır. Peygamberlerin mirasının ortaklığı düşünüldüğünde; Hz. İsa’nın "bizden sonrakiler için de bayram olsun" duası, ümmet-i Muhammed’in kutladığı, orucun ve açlığın sonunda gelen o büyük iftar sofrasının (bayramın) habercisi niteliğindedir.

REFERANSLAR

Maide Duası (Mâide, 5/114)[1]: "Meryem oğlu İsa şöyle dedi: 'Allah’ım, Rabbimiz! Bize gökten bir sofra (maide) indir ki; bizim için, önce gelenlerimiz ve sonra geleceklerimiz için bir bayram (îd) ve Sen’den bir mucize olsun. Bizi rızıklandır, Sen rızık verenlerin en hayırlısısın.'"

• Analiz: Bu ayet, bayramın teolojik kodlarını verir. Talep edilen mucize doğrudan sofradır. Ramazan Bayramı da kelime anlamı itibarıyla "Fıtr" (orucu açmak/yemek yemek) bayramıdır. 30 günlük bir imsakın (tutmanın) ardından, ilahi sofranın gökyüzünden inercesine serbest hale gelmesi kutlanır.

DEĞERLENDİRME

Hz. İsa’nın duasında kurban kesmekten bahsedilmez. Bu yönüyle bu "Îd", Kurban Bayramı’ndan ayrışır ve doğrudan şükür ve rızık eksenli Ramazan Bayramı’nı çağrıştırır. Ayette geçen "sonra geleceklerimiz için" ifadesi, bu kutlamanın sadece o anki havarilere özgü olmadığını, bu geleneğin (açlık sonrası gelen sofranın kutsallığının) kıyamete kadar sürecek bir sevinç günü olduğunu ihsas eder. Müslümanların Ramazan sonunda yaşadığı sevinç, Hz. İsa’nın duasındaki o bayram coşkusunun devamıdır. Allah’ın dininin tekliği ilkesi, bu tarihsel ve manevi sürekliliği doğrular.

KAYNAKLAR

[1] Mâide Suresi, 114. Ayet:

Arapça: قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا أَنزِلْ عَلَيْنَا مَآئِدَةً مِّنَ السَّمَاء تَكُونُ لَنَا عِيداً لِّأَوَّلِنَا وَآخِرِنَا وَآيَةً مِّنكَ وَارْزُقْنَا وَأَنتَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ

Okunuş: Kâle îsebnu meryemallâhumme rabbenâ enzil aleynâ mâideten mines semâi tekûnu lenâ îden li evvelinâ ve âhirinâ ve âyeten minke, verzuknâ ve ente hayrur râzıkîn.

Meal: Meryem oğlu İsa şöyle dedi: "Allah’ım, Rabbimiz! Bize gökten bir sofra indir ki; bizim için, önce gelenlerimiz ve sonra geleceklerimiz için bir bayram ve Sen’den bir mucize olsun. Bizi rızıklandır, Sen rızık verenlerin en hayırlısısın."