ÖNERME

Geleneksel algı, "Cihad" kavramını sadece "silahlı savaş" veya "Müslüman etiketi taşıyanların çabası" olarak sınırlar. Oysa Ankebût Suresi 69. ayet, evrensel bir yasayı ilan eder: "Uğrumuzda (Hakikat uğrunda) çaba gösterenleri, mutlaka yollarımıza ileteceğiz." Allah'ın bir ismi "El-Hakk" (Mutlak Gerçek) olduğuna göre; laboratuvarda atomu inceleyen bir fizikçi, adaleti sağlamaya çalışan bir hukukçu veya ahlaklı olmayı dert edinen bir ateist; aslında "Hakk"ın peşindedir.

Eğer bu çabaları (cihadları) samimiyse, Allah onlara vaat ettiği gibi "yollarını" açacak ve onları eninde sonunda kendisine (Mutlak Hakikate) ulaştıracaktır. Tembel bir Müslüman, bu yolda; samimi bir hakikat arayıcısından (agnostik/ateist) daha geride olabilir.

REFERANSLAR

Çaba ve Sonuç Yasası (Ankebût Suresi, 69. Ayet)[1]: "Bizim uğrumuzda cihad edenler (cehd edenler / üstün gayret gösterenler) var ya, biz onları mutlaka yollarımıza (subul) ileteceğiz. Şüphesiz Allah iyilik yapanlarla (muhsinler) beraberdir."

• Kavram Analizi: "Cihad" (cehd), bir hedefe ulaşmak için harcanan yoğun zihinsel ve bedensel efor demektir. "Bizim uğrumuzda" (fînâ) ifadesi, hakikatin kaynağı olan Allah'a işaret eder; dolayısıyla hakikat, adalet ve iyilik adına yapılan her çaba, dolaylı olarak O'nun uğrunda yapılmış sayılır. Ayetteki "Yollarımız" (subul) ifadesinin çoğul olması, hakikate giden kanalların (bilim, sanat, felsefe, vicdan) çeşitli olduğunu gösterir.

DEĞERLENDİRME

Bir ateist düşünün; yalan söylemiyor, kimsenin hakkını yemiyor, doğayı koruyor ve evrenin sırrını çözmek için ömrünü laboratuvarda (cihad ederek) tüketiyor. Bu kişi, diliyle "Allah" demese bile, haliyle ve eylemiyle "El-Hakk"a hizmet etmektedir. Ankebût Suresi'nin vaadi gereği; bu samimi arayış ve iyilik/mükemmellik (ihsan) hali, onu er ya da geç yaratıcının farkındalığına götürecektir. Allah samimi çabayı karşılıksız bırakmaz.

Buna karşın, "Ben zaten Müslümanım" deyip yan gelip yatan, araştırmayan, üretmeyen ve ahlaki değer sunmayan kişi; sadece bir "Kimlik Müslümanı"dır. Ancak "Gerçek ne? Evren nasıl oluştu? İyi nedir?" diye sancı çeken ve bunun için cihad eden (çabalayan) kişi; Allah'ın hidayet radarındadır.

Hidayet bir süreçtir. Bilim insanı araştırmasının sonunda evrendeki akıllı tasarıma, ahlak felsefecisi vicdanın kaynağını sorgularken ilahi yasaya, adalet savaşçısı ise mutlak adaletin bu dünyada olmadığını görüp ahiret gerçeğine çarpar. Yani samimi çaba (cihad), pusula gibi ibreyi eninde sonunda Allah'a çevirir. Cihad, sadece kılıç sallamak değil; cehaletle, önyargıyla ve kötülükle savaşmaktır. Kim "Gerçek" ve "İyi" olanın peşindeyse, Allah onun elinden tutacağını vaat etmiştir.

KAYNAKLAR

[1] Ankebût Suresi, 69. Ayet:

Arapça: وَالَّذ۪ينَ جَاهَدُوا ف۪ينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَاۜ وَاِنَّ اللّٰهَ لَمَعَ الْمُحْسِن۪ينَ

Okunuş: Vellezîne câhedû fînâ lenehdiyennehum subulenâ. Ve-inna-llâhe leme’a-lmuhsinîn.

Meal: Bizim uğrumuzda cihad edenler var ya, biz onları mutlaka yollarımıza ileteceğiz. Şüphesiz Allah mutlaka iyilik yapanlarla beraberdir.