ÖNERME

İslam’da mükemmeliyetçilik bir lüks değil, imanın kalite standardıdır. Yaratıcı, evreni "sıfır hata" ve kusursuz bir sağlamlık (itkan) üzerine kodlamıştır. O’nun yeryüzündeki temsilcisi olan insan, elinden çıkan işi "baştan savma" yapamaz.

İster bir bina inşa edin, ister bir rapor yazın; yapılan işin altındaki imza "Müslüman" ise, o iş en üst kalite ve sağlamlıkta olmak zorundadır. Vasatlık, özensizlik, "böyle gelmiş böyle gider" mantığı ve "idare eder" zihniyeti; İslam'ın işletim sisteminde yeri olmayan virüslerdir.

REFERANSLAR

Bilinçsiz İşin Reddi (Mâ’ûn Suresi, 4-5. Ayet)[1]: "Yazıklar olsun o namaz kılanlara ki, onlar namazlarından gafildirler (yaptıkları işin bilincinde değillerdir/baştan savma yaparlar)."

• Kavram Analizi: Ayette geçen "sâhûn" kelimesi; bir işi yaparken ruhunu kaybetmek, mekanikleşmek ve kalitesizleştirmek demektir. Allah, sadece şekil şartları yerine getirilmiş ama içi boşaltılmış (özensiz) bir eylemi tehdit eder.

İlahi Kalite Standardı (Neml Suresi, 88. Ayet)[2]: "...(Bu,) her şeyi sapasağlam/mükemmel (itkan) yapan Allah’ın sanatıdır..."

• Kavram Analizi: "İtkan"; bir işi en sağlam, en estetik ve en kusursuz şekilde yapmak demektir. Yaratılışın fabrika ayarı sağlamlıktır; çürüklük ve düzensizlik ise sapmadır.

Kalite Yarışı (Mülk Suresi, 2. Ayet)[3]: "O ki, hanginizin amelce (iş bakımından) daha güzel olduğunu denemek için ölümü ve hayatı yarattı..."

• Kavram Analizi: Ayette "daha çok" (ekser) değil, "daha güzel/kaliteli" (ahsen) ifadesi kullanılır. Allah niceliğe (sayıya/skora) değil, niteliğe (kaliteye/içeriğe) bakar.

DEĞERLENDİRME

Kur’an, ibadetin sadece "log kayıtlarına" bakmaz; o ibadetin hangi bilinçle ve özenle yapıldığına bakar. Gafletle yani "adet yerini bulsun" diye yapılan bir eylem, sistemde geçerli bir işlem değildir. Bu ilke, camiden çıkıp şantiyeye, ofise veya tarlaya giden insan için de geçerlidir. Müslüman bir mühendis demirden çalarsa, Müslüman bir memur vatandaşı baştan savarsa; Allah’ın "İtkan" (sağlam işçilik) sıfatına ihanet etmiş olur.

Mülk Suresi’nin koyduğu hedef çok nettir: "Ahsen-i Amel" yani "En Güzel İş." Hayat, kimin daha çok iş yaptığı değil, kimin işini en kaliteli yaptığı üzerine kurulu bir sınavdır. Bugün dünyada kalite yönetimi veya Japonların "Kaizen" (Sürekli İyileştirme) dedikleri felsefenin kökü aslında bu ayettedir. Bir Müslümanın elinden çıkan her ürün, her hizmet ve her söz; altına imza atılacak bir başyapıt niteliği taşımalıdır. Özensizlik, sadece bir iş disiplini sorunu değil; kişinin Allah'a ve varoluşa olan saygısının eksikliğidir.

KAYNAKLAR

[1] Mâ’ûn Suresi, 4-5. Ayet:

Arapça: فَوَيْلٌ لِلْمُصَلّ۪ينَۙ / اَلَّذ۪ينَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ سَاهُونَۙ

Okunuş: Feveylun lilmusallîn(e). Elleżîne hum ‘an salâtihim sâhûn(e).

Meal: Yazıklar olsun o namaz kılanlara ki, onlar namazlarını ciddiye almazlar (gafildirler).

[2] Neml Suresi, 88. Ayet:

Arapça: ...صُنْعَ اللّٰهِ الَّذ۪ٓي اَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍۜ...

Okunuş: ...Sun’a(A)llâhi-lleżî etkane kulle şey-(in)...

Meal: ...Her şeyi sapasağlam yapan Allah’ın sanatıdır...

[3] Mülk Suresi, 2. Ayet:

Arapça: اَلَّذ۪ي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيٰوةَ لِيَبْلُوَكُمْ اَيُّكُمْ اَحْسَنُ عَمَلًاۜ

Okunuş: Elleżî halaka-lmevte velhayâte liyebluvekum eyyukum ahsenu ‘amelâ(n).

Meal: O, hanginizin daha güzel amel yapacağını sınamak için ölümü ve hayatı yaratandır.