ÖNERME

İslam mülkiyet düşmanı değildir ama eşyaperestliği, yani maddeye tapınmayı reddeder. Bir eşyanın veya kıyafetin kullanım ömrü (lifecycle) dolmadan; sırf "sürüm yükseltmek", modaya uymak veya haz almak için yenisiyle değiştirilmesi israftır. İsraf; sadece parayı sokağa atmak değil, o eşyanın üretiminde harcanan sistem kaynaklarını (suyu, emeği, enerjiyi) çöpe atmaktır.

"Belki lazım olur" diyerek veya sadece istifçilik dürtüsüyle kullanılmayan eşyaları depolamak (tekasür), ruhsal bir obezitedir. Müslüman; tükettiği kadar değil, yetindiği ve sistemi optimize ettiği kadar özgürdür.

REFERANSLAR

Çoğaltma Yarışı (Tekasür Suresi, 1-2. Ayet)[1]: "Çoklukla övünmek/biriktirme yarışı (tekasür), sizi kabirlere gidinceye kadar oyaladı."

Şeytani Tüketim (İsrâ Suresi, 26-27. Ayet)[2]: "...Gereksiz yere de saçıp savurma (tebzir)! Çünkü saçıp savuranlar, şeytanların kardeşleridir..."

• Kavram Analizi: "Tebzir"; tohumu yanlış yere ekmek, yani kaynağı verimsiz kullanmak ve ziyan etmektir.

Yeme-İçme Sınırı (A’râf Suresi, 31. Ayet)[3]: "Yiyin, için fakat israf etmeyin. Çünkü Allah israf edenleri sevmez."

DEĞERLENDİRME

Modern kapitalist işletim sistemi, insanı "tüketici" olarak tanımlar ve "eskimese bile yenile" sloganıyla sürekli bir satın alma döngüsüne sokar. Oysa Kur’an’a göre eşya amaç değil, hizmetkardır. Eğer bir telefon, araba veya ceket hala fonksiyonunu icra ediyorsa, onu değiştirmek ihtiyaç değil, haz ve heva tatminidir. İsrâ Suresi'ndeki "saçıp savuranlar şeytanın kardeşidir" ifadesi, ekolojik ve ekonomik bir kırmızı alarmdır. Gereksiz alınan her ürün, doğanın kaynak kodlarına saldırıdır.

Kullanmadığı kıyafetlerle dolaplarını dolduran, "bir gün lazım olur" diyerek evini depoya çeviren kişi; aslında evini değil, zihnini "gereksiz dosyalarla" (junk files) işgal etmektedir. Kur’an, malın dolaşımda olmasını, yani akışkanlığını ister; depoda çürüyen mal sahibine yüktür. Sadeleşmek (minimalizm); sadece mekânı değil, ruhun işlemcisini de ferahlatır.

KAYNAKLAR

[1] Tekasür Suresi, 1-2. Ayet:

Arapça: اَلْهٰيكُمُ التَّكَاثُرُۙ / حَتّٰى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَۜ

Okunuş: Elhâkumu-ttekâsur(u). Hattâ zurtumu-lmekâbir(a).

Meal: Çoklukla övünmek sizi oyaladı. Ta ki kabirleri ziyaret edene kadar.

[2] İsrâ Suresi, 26-27. Ayet:

Arapça: ...وَلَا تُبَذِّرْ تَبْذ۪يرًا / اِنَّ الْمُبَذِّر۪ينَ كَانُٓوا اِخْوَانَ الشَّيَاط۪ينِۜ...

Okunuş: ...Velâ tubezzir tebzîrâ(n). İnne-lmubezzirîne kânû ihvâne-şşeyâtîn(i)...

Meal: ...Gereksiz yere de saçıp savurma! Zira böylesine saçıp savuranlar şeytanların dostlarıdır...

[3] A’râf Suresi, 31. Ayet:

Arapça: ...وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُواۚ اِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِف۪ينَ

Okunuş: ...Ve kulû veşrabû velâ tusrifû innehu lâ yuhibbu-lmusrifîn(e).

Meal: ...Yiyin için fakat israf etmeyin. Çünkü O, israf edenleri sevmez.