ÖNERME

İslam’da Kader kavramı; tedbirsizliğe, ihmalkarlığa ve liyakatsizliğe kılıf uydurmak için kullanılan bir mazeret mekanizması değildir. Çürük bina yapıp depremde yıkılınca “Takdiri İlahi böyleymiş” demek veya freni patlak arabayla yola çıkıp kaza yapınca “Ecel geldi” demek; Allah’a açıkça iftira atmaktır. Allah’ın kaderi yani ölçüsü; fizik kanunlarıdır. Çürük bir binanın yıkılması, yerçekimi kanununun yani Kaderin kusursuz işlediğini gösterir. Gerçek Tevekkül; tüm tedbirleri yani fiziksel kaderi eksiksiz yerine getirdikten sonra, insanın gücünü aşan noktada sonucu Allah’a bırakmaktır. “Saldım çayıra Mevlam kayıra” anlayışı, Kur’an’ın değil, sorumsuzluğun dinidir.

REFERANSLAR

Sorumluluğun Adresi (Şûrâ Suresi, 30) [1]: "Başınıza gelen her musibet, kendi ellerinizle yapıp ettikleriniz yüzündendir. (Buna rağmen) Allah çoğunu da affeder."

• Analiz: Musibetin kaynağı ilahi bir ceza değil, insanın kendi eylemlerinin ve hatalarının sonucudur.

Tedbir Emri (Nisâ Suresi, 71) [2]: "Ey iman edenler! (Düşmana/Tehlikelere karşı) Tedbirinizi alın..."

• Analiz: Allah, tehlike karşısında "Bana güvenin, bir şey yapmayın" demez; aksine "Tedbirinizi alın" diyerek eyleme geçmeyi emreder.

İnsan Eliyle Yıkım (Rûm Suresi, 41) [3]: "İnsanların kendi elleriyle yapıp ettikleri yüzünden karada ve denizde düzen bozuldu..."

• Analiz: Çevresel felaketler ve toplumsal bozulmalar, kaderin kaçınılmaz bir sonucu değil, insan müdahalesinin ve yanlış tercihlerinin eseridir.

DEĞERLENDİRME

Kur’an’a göre Takdir; Allah’ın evrene koyduğu değişmez yasalardır yani Sünnetullah’tır. Demir’in mukavemetini, fay hattının enerjisini yaratan O’dur. Eğer sen, Allah’ın yarattığı demiri eksik kullanır, fay hattının üzerine ev yaparsan; Allah’ın Fizik Kanunu yani Kaderi, senin binanı yıkar. Burada suçlu Kader (Yasa) değil, o yasaya uymayan müteahhit veya denetçidir. Bakara Suresi 195. ayet [4], “Kendinizi tehlikeye atmayın” diyerek, akıl ve bilim dışı risk almayı yasaklar. İhmalin bedelini “Kader” diye Allah’a fatura etmek, suçluyu yani insanı gizlemekten başka bir şey değildir.

KAYNAKLAR

[1] Şûrâ Suresi, 30. Ayet: Arapça: وَمَا أَصَابَكُم مِّن مُّصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ... | Okunuş: Vemâ esâbekum min musîbetin febimâ kesebet eydîkum... | Meal: Başınıza gelen herhangi bir musibet, kendi ellerinizle işledikleriniz yüzündendir.

[2] Nisâ Suresi, 71. Ayet: Arapça: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ خُذُواْ حِذْرَكُمْ... | Okunuş: Yâ eyyuhâ-lleżîne âmenû ḣużû hiżrakum... | Meal: Ey iman edenler! Tedbirinizi alın...

[3] Rûm Suresi, 41. Ayet: Arapça: ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ... | Okunuş: Zahara-lfesâdu fî-lberri velbahri bimâ kesebet eydî-nnâsi... | Meal: İnsanların kendi işledikleri (kötülükler) sebebiyle karada ve denizde bozulma ortaya çıkmıştır.

[4] Bakara Suresi, 195. Ayet: Arapça: ...وَلاَ تُلْقُواْ بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ... | Okunuş: ...velâ tulkû bi-eydîkum ilâ-ttehluketi... | Meal: ...Kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayın...