ÖNERME

Kur'an'ın aile modeli "meveddet ve rahmet" (derin sevgi ve şefkat) üzerine kuruludur. Şiddet ise bu sevgi ve merhametin katilidir. Allah'ın bir ayette "aranızda sevgi var ettim" deyip, diğer ayette "eşinizi dövün" demesi ontolojik bir çelişki olurdu; oysa Allah çelişkiden münezzehtir.

Nisa Suresi 34. ayette geçen ve yüzyıllarca "dövün" diye çevrilen darb kelimesi, Arapçanın en zengin kelimelerinden biridir. Bu fiil; vurmak anlamına gelebildiği gibi örnek vermek, yola çıkmak, vazgeçmek, uzaklaştırmak ve ortaya koymak anlamlarına da gelir. Bir sorunun çözüm aşamalarında öğüt ve yatak ayırma gibi medeni yöntemlerden sonra finalde dayak gibi ilkel bir eylemin emredilmesi, Kur'an'ın ahlaki tutarlılığına aykırıdır.

REFERANSLAR

Vazgeçmek ve Uzaklaştırmak (Zuhruf Suresi, 5. Ayet)[1]: "Siz haddi aşan bir kavimsiniz diye o Öğüdü/Kur'an'ı sizden uzak mı tutalım / kaldıralım mı?"

• Kavram Analizi: Ayette geçen "nadribu" fiili, doğrudan "zikra" yani öğüt nesnesini almıştır. Anlamı öğüde vurmak değil, öğüdü onlardan uzaklaştırmak ve onlardan vazgeçmektir. Nisa 34'teki kriz anında da yapılması gereken şiddet değil, eşten ilgiyi kesip onu uzaklaştırmak, yani vazgeçmektir.

Ortaya Koymak / Hükme Bağlamak (Ra'd Suresi, 17. Ayet)[2]: "İşte Allah, Hak ile Batılı böyle ortaya koyar / misal verir."

• Analiz: Burada gramer yapısı Nisa 34 ile birebir aynıdır. Fiil, özne ve belirtili nesne dizilimi mevcuttur. Allah, Hakk'ı ve Batıl'ı dövmez; onları net bir şekilde ortaya koyar. Nisa 34'te de erkekten istenen, kararsızlığı bırakıp nihai ayrılık iradesini veya tavrını net bir şekilde ortaya koymasıdır.

Bulunduğu Yerden Ayrılmak (Nisâ Suresi, 101. Ayet)[3]: "Yeryüzünde sefere çıktığınız / ayrıldığınız zaman..."

• Analiz: Fiilin Kur'an'daki en yaygın kullanımlarından biri bir yerden ayrılmak veya yola çıkmaktır. Aile içi huzursuzlukta yatakları ayırmak yetmiyorsa, son aşama erkeğin o ortamdan çıkıp gitmesi, yani darb suretiyle geçici veya kalıcı ayrılık sürecini başlatmasıdır.

Aile Hukuku ve Kriz Yönetimi (Nisâ Suresi, 34. Ayet)[4]: "...Baş kaldırmasından endişe ettiğiniz kadınlara öğüt verin, yataklarında yalnız bırakın ve (bunlar fayda etmezse) onlardan ayrılın / uzaklaşın..."

• Kavram Analizi: Ayetteki "idribûhunne" emri; kadının üzerine sopa indirmek değil, ayrılık kararını masaya vurun, evleri ayırın veya bu gidişata bir son verin demektir.

DEĞERLENDİRME

Geleneksel algının aksine Kur'an'ın öngördüğü kriz yönetimi şiddeti değil, kademeli bir ayrılık sürecini yönetmeyi hedefler. Bu süreç iletişimle, yani öğütle başlar; sonuç alınamazsa pasif protesto olan yatak ayırma ile devam eder ve son aşamada aktif ayrılık, yani mekânları ayırma devreye girer. Dayak yiyen bir kadın kocasını sevemez, sadece korkar. Korku üzerine kurulu bir yuva Kur'an'ın huzur evi modeline terstir. Allah erkeğe yargıç ve infazcı olup şiddet uygulama yetkisi değil, çıkmaza giren evliliği sükûnetle sonlandırma veya dondurma vizesi vermiştir.

KAYNAKLAR

[1] Zuhruf Suresi, 5. Ayet:

Arapça: أَفَنَضْرِبُ عَنكُمُ ٱلذِّكْرَ صَفْحًا

Okunuş: E-fe nadribu ankumu'z-zikra safhan...

Meal: Siz haddi aşan bir kavimsiniz diye o Zikri (Kur'an'ı) sizden uzak mı tutalım?

[2] Ra'd Suresi, 17. Ayet:

Arapça: كَذَٰلِكَ يَضْرِبُ ٱللَّهُ ٱلْحَقَّ وَٱلْبَٰطِلَ

Okunuş: Kezâlike yadribullâhu'l-hakka ve'l-bâtıl...

Meal: İşte Allah, Hak ile Batılı böyle ortaya koyar.

[3] Nisâ Suresi, 101. Ayet:

Arapça: وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِى ٱلْأَرْضِ

Okunuş: Ve izâ darabtum fi'l-ard...

Meal: Yeryüzünde sefere çıktığınız zaman...

[4] Nisâ Suresi, 34. Ayet:

Arapça: وَٱلَّٰتِى تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَٱهْجُرُوهُنَّ فِى ٱلْمَضَاجِعِ وَٱضْرِبُوهُنَّ

Okunuş: Vellâtî tehâfûne nuşûzehunne feızûhunne vehcurûhunne fi'l-medâciı vadribûhunne...

Meal: Baş kaldırmasından endişe ettiğiniz kadınlara öğüt verin, onları yataklarda yalnız bırakın ve (bunlar fayda etmezse) onlardan ayrılın / uzaklaşın.