ÖNERME

Geleneksel anlayış, kadının evde tek başına kıldığı namazda dahi sokağa çıkıyormuşçasına tam tesettür (çarşaf, pardesü, başörtüsü) giyinmesini şart koşar. Oysa Kur’an’daki örtünme emirleri, kadının sosyal alanda tanınması, incitilmemesi ve sınırların belirlenmesi amacını taşır. Evde, kapalı kapılar ardında tek başına ibadet eden bir kadının, dış dünyadaki taciz riskine karşı giydiği zırhı kuşanmasına gerek yoktur. Yaratıcı, kulunun fiziksel özelliklerinden etkilenecek bir varlık değildir. İbadet esnasında kıyafetin ölçüsü toplumsal saklanma (tesettür) değil, yaratıcıya gösterilen özen ve saygıdır (zinet).

REFERANSLAR

Giyim Kuralı (A’râf, 7/31)[1]: "Ey Âdemoğulları! Her mescide gidişinizde (her secde edişinizde/ibadetinizde) zinetinizi (güzel/temiz elbiselerinizi) giyin..."

• Analiz: Ayet "örtünün veya saklanın" demez, "süslenin ve özenli giyinin" der. Huzura çıkarken paspal, kirli veya çıplak olunmaz; saygılı ve temiz olunur.

Örtünmenin İlleti (Ahzâb, 33/59)[2]: "...Dış elbiselerini üstlerine giysinler. Bu, onların tanınıp incitilmemesi (taciz edilmemesi) için daha uygundur..."

• Analiz: Örtünmenin gerekçesi (illeti) "incitilmemek"tir. Evde tek başına namaz kılan kadını incitecek kimse bulunmadığından, sokak kıyafeti zorunluluğu ev ortamında düşer.

DEĞERLENDİRME

Kur'an'a göre bir kadın; babasının, kardeşinin veya eşinin yanında başı açık ve ev kıyafetiyle durabilir. Bir kadın, babasının yanında edeben oturabildiği derli toplu ve temiz bir kıyafetle, babasını yaratanın huzuruna çıkabilmelidir. Yaratıcı, kuluna şah damarından yakındır ve onu her haliyle görür. Namazda başı örtmek, doğrudan bir Kur'an emri olmaktan ziyade kültürel bir saygı ritüelidir. Bu ritüeli uygulayan saygısından yapar, ancak uygulamayanın namazı geçersiz sayılamaz.

Buradaki temel sınır çıplaklıktır. A’râf Suresi zinet takınılmasını emrederek çıplak ibadeti yasaklar. Ancak ev hali (tişört, pijama, başı açıklık) çıplaklık demek değildir. Kadın, evinde kendini rahat ve huzurlu hissettiği, aynı zamanda saygısızlık içermeyen temiz bir kıyafetle namaz kılabilir. Sıcak bir ortamda, evde tek başınayken kat kat giyinip bunalarak kılınan namazda huşu (odaklanma) kalmaz. İstenen, kulun kıyafetiyle mücadele etmesi değil, yaratıcıya odaklanmasıdır.

Sonuç olarak namazda "başörtüsü ve uzun pardesü" şartı; Kur’an’ın emri değil, geleneksel fıkhın ihtiyat (garanticilik) adına kadına yüklediği bir üniformadır. Kur’an’a göre kadın; vücut hatlarını teşhir etmeyen, edebe uygun, temiz herhangi bir kıyafetle (başı açık olsa dahi) evinde namaz kılabilir. Yaratıcı şekle değil, kalbe bakar.

KAYNAKLAR

[1] A’râf Suresi, 31. Ayet:

Arapça: يَا بَنِي آدَمَ خُذُواْ زِينَتَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ...

Okunuş: Yâ benî âdeme huzû zînetekum inde kulli mescidin...

Meal: Ey Âdemoğulları! Her mescide gidişinizde süslü/güzel elbiselerinizi giyin...

[2] Ahzâb Suresi, 59. Ayet:

Arapça: ...يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِن جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَن يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ...

Okunuş: ...Yudnîne aleyhinne min celâbîbihinne zâlike ednâ en yu’refne fe lâ yu’zeyne...

Meal: ...Dış elbiselerini üstlerine giysinler. Bu, onların tanınıp incitilmemesi için daha uygundur...