ÖNERME

Geleneksel din anlayışı, Kur'an'ın özet ve anlaşılmaz (mücmel) bir metin olduğunu, onu anlamak için rivayetlere, hadislere ve mezhep imamlarının görüşlerine muhtaç olduğumuzu savunur. Bu iddia, Allah'ın kelamını eksik ve yetersiz görmekle eş değerdir. Kur'an, üzerine eklemeler yapılması gereken tamamlanmamış bir taslak değil; dinin tamamını kapsayan, açıklanmış ve başka bir kaynağa ihtiyaç duymayan (mübin) apaçık bir rehberdir.

Kur'an'ı yetersiz bulmak, dolaylı yoldan Allah'ın açıklama yeteneğini sorgulamaktır. Eğer Kur’an hadisler olmadan anlaşılamıyorsa, Kur’an’a da gerek kalmamış demektir. Bu yaklaşım, vahyi devre dışı bırakıp beşeri metinleri merkeze almaktır.

REFERANSLAR

Yetersizlik Sorusu (Ankebût Suresi, 51. Ayet)[1]: "Kendilerine okunan bu Kitabı sana indirmiş olmamız onlara yetmedi mi? Şüphesiz bunda inanan bir kavim için bir rahmet ve bir öğüt vardır."

Detaylandırılmış Kitap (En'âm Suresi, 114. Ayet)[2]: "...O (Allah), size Kitabı detaylandırılmış (mufassal) olarak indirmişken, Allah'tan başka bir hakem mi arayayım?..."

• Kavram Analizi: Ayette geçen detaylandırılmış (mufassal) kelimesi; "fasl" kökünden gelir ve bir şeyin bölümlere ayrılmasını, sınırlarının netleşmesini ve karışıklığın giderilmesini ifade eder. Allah kitabına bu sıfatı verirken, geleneksel algının ona özet (mücmel) demesi açık bir çelişkidir.

Her Şeyin Açıklaması (Nahl Suresi, 89. Ayet)[3]: "...Biz bu Kitabı sana, her şey için bir açıklama (tibyan), bir hidayet ve rahmet kaynağı olarak indirdik."

• Kavram Analizi: Her şeyin açıklaması (tibyan) ifadesi; din adına gerekli olan her şeyin bu kitapta olduğunu, olmayanların ise dinin konusu olmadığını gösterir.

DEĞERLENDİRME

Bir mühendis, tasarladığı yüksek teknoloji ürünü bir cihaz için kullanım kılavuzu yazar. Eğer kullanıcılar "Bu kılavuz yetersiz, cihazı çalıştırmak için başka yazarların notlarına da bakmalıyız" derse, bu durum mühendisin anlatım becerisine ve işçiliğine bir hakaret olur. Allah, en karmaşık varlık olan insanı yaratmış ve ona bir "Yaşam Kılavuzu" göndermiştir. Bu kılavuzun yetersiz olduğunu, namazın veya zekatın detaylarının orada olmadığını iddia etmek; Allah'ın unuttuğunu veya eksik bıraktığını (hâşâ) ima etmektir.

Kur'an'da bulamadığımız detaylar, dinin eksikliğinden değil; o detayların dinin bir parçası olmamasından kaynaklanır. Allah, dinde zorluk olmaması için bazı alanları bilerek boş bırakmış ve insanın inisiyatifine (içtihadına) terk etmiştir. Kur'an'ın yetmediğini söylemek, "eklentili bir din" yaratma arzusudur. Oysa din tamamlanmıştır ve koruma altındaki tek kaynak Kur'an'dır. Kurtuluş, beşeri yorumların labirentinde değil, vahyin netliğindedir.

KAYNAKLAR

[1] Ankebût Suresi, 51. Ayet: Arapça: أَوَلَمْ يَكْفِهِمْ أَنَّا أَنزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ يُتْلَى عَلَيْهِمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَرَحْمَةً وَذِكْرَى لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ Okunuş: E ve lem yekfihim ennâ enzelnâ aleykel kitâbe yutlâ aleyhim, inne fî zâlike le rahmeten ve zikre li kavmin yu’minûn. Meal: Kendilerine okunan bu Kitabı sana indirmiş olmamız onlara yetmedi mi? Şüphesiz bunda inanan bir kavim için bir rahmet ve bir öğüt vardır.

[2] En'âm Suresi, 114. Ayet: Arapça: أَفَغَيْرَ اللّهِ أَبْتَغِي حَكَمًا وَهُوَ الَّذِي أَنَزَلَ إِلَيْكُمُ الْكِتَابَ مُفَصَّلاً Okunuş: E fe gayrallâhi ebtegî hakemen ve huvellezî enzele ileykumul kitâbe mufassalâ. Meal: Allah, size Kitabı detaylandırılmış olarak indirmişken, Allah'tan başka bir hakem mi arayayım?

[3] Nahl Suresi, 89. Ayet: Arapça: ...وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ Okunuş: ...Venezzelnâ ‘aleyke-lkitâbe tibyânen likulli şey-in vehuden verahmeten vebuşrâ lilmuslimîn. Meal: ...Biz bu Kitabı sana, her şey için bir açıklama, bir hidayet ve rahmet kaynağı olarak indirdik.