ÖNERME

Geleneksel fıkıhta; Güneş doğarken, tepedeyken ve batarken namaz kılmak "Mekruh" (hatta harama yakın) sayılır. Gerekçe olarak "Güneşe tapanlara benzememek" gösterilir. Oysa Kur’an’a göre zamanın sahibi Allah’tır ve hiçbir zaman dilimi "lanetli" veya "ibadete kapalı" değildir.

Bir Müslüman, niyeti "Güneşe tapmak" olmadıktan sonra, Güneş doğarken kıldığı namazdan dolayı neden sorumlu tutulsun? Kur’an, tam da bu vakitlerin "Tesbih" (Yüceltme) vakti olduğunu söyler. "Müşriklere benzeme" kaygısı, tevhidi (Allah’a yönelişi) engellememelidir. Mümin, vakte değil, Sahibine bakar.

REFERANSLAR

Açık Emir (Tâhâ Suresi, 130. Ayet)[1]: "...Güneş doğmadan önce ve batmadan önce Rabbini hamd ile tesbih et..."

• Analiz: Ayet çok nettir. Fıkhın "Kılmayın" dediği (Güneş doğuş ve batış) anları için Allah "Tesbih et" (Namaz kıl/An) emrini vermektedir.

Benzer Emir (Kâf Suresi, 39. Ayet)[2]: "...Güneşin doğuşundan önce ve batışından önce Rabbini hamd ile tesbih et."

Zamanın Sahibi (Leyl Suresi, 1-2. Ayet)[3]: "Karanlığı çöktüğü zaman geceye, açılıp aydınlandığı zaman gündüze andolsun..."

• Analiz: Allah bu vakitlere yemin eder. Allah’ın yemin ettiği değerli vakitler, "ibadet yasağı" olan vakitler olamaz.

DEĞERLENDİRME

Peygamberimiz döneminde insanlar Güneş doğarken ona secde ediyorlardı. Peygamberimiz, uzaktan bakıldığında Müslümanların da güneşe secde ediyor gibi görünmesini istemediği için "Kerâhet Vakti" (Hoş olmayan vakit) uygulamasını getirmiştir. Bugün ise kimse "Güneş doğuyor, dur şuna secde edeyim" diye düşünmez. Tehlike (güneşe tapma riski) ortadan kalktığına göre, yasağın gerekçesi (illiyeti) de kalkmıştır.

"Şeytanın Boynuzları" rivayetinde ise "Güneş şeytanın iki boynuzu arasından doğar" gibi sembolik ifadeler vardır. Bu, hakikati değil, o anki müşrik inancının batıllığını tasvir eder. Müslüman için Güneş, Allah’ın bir ayeti ve ısı/ışık kaynağıdır; ne kutsaldır ne de lanetlidir.

Sonuç olarak Kur’an’da "Namaz Kılınmayan Yasak Vakit" yoktur. Müsait olduğunuz her an, içinizden geldiği her an (Güneş doğarken, batarken veya tepedeyken) Allah’a secde edebilirsiniz. Müşriklere benzeme korkusuyla ibadeti kısıtlamak; "Güneşi Yaratanı" anmak yerine "Güneşe Tapanları" merkeze almaktır.

KAYNAKLAR

[1] Tâhâ Suresi, 130. Ayet:

Arapça: ...وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَاۚ...

Okunuş: ...Ve sebbih bihamdi rabbike kable tulû’i-şşemsi ve kable gurûbihâ...

Meal: ...Güneş doğmadan önce ve batmadan önce Rabbini hamd ile tesbih et...

[2] Kâf Suresi, 39. Ayet:

Arapça: ...وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ الْغُرُوبِۚ

Okunuş: ...Ve sebbih bihamdi rabbike kable tulû’i-şşemsi ve kable-lgurûb(i).

Meal: ...Güneşin doğuşundan önce ve batışından önce Rabbini hamd ile tesbih et.

[3] Leyl Suresi, 1-2. Ayet:

Arapça: وَالَّيْلِ اِذَا يَغْشٰىۙ / وَالنَّهَارِ اِذَا تَجَلّٰىۙ

Okunuş: Velleyli izâ yağşâ. Vennehâri izâ tecellâ.

Meal: Örtüp bürüdüğü zaman geceye, açılıp aydınlandığı zaman gündüze andolsun...