ÖNERME

Kur’an’a göre namaz (Salat); rekât sayılarının, yatıp kalkma hızının veya anlamı bilinmeyen Arapça cümlelerin tekrarlandığı bir "tekerleme seansı" veya "jimnastik" değildir. Namaz, Allah’ı anmak (Zikir) ve O’nunla bilinçli bir iletişim kurmaktır. İletişimin temeli ise "ne dediğini bilmektir."

Kişinin anlamadığı bir dilde, ne söylediğinin farkında olmadan yaptığı okuma, zihni uyuşturur ve namazın gayesi olan "Huşu"yu (derin saygı ve odaklanmayı) yok eder. Önemli olan çok sayıda rekât kılmak değil, kılınan namazın içinde "hazır bulunmak"tır.

REFERANSLAR

Bilinç Şartı (Nisâ Suresi, 43. Ayet)[1]: "Ey iman edenler! ...Ne dediğinizi bilinceye kadar namaza yaklaşmayın..."

• Analiz: Bu ayet sarhoşlukla ilgili inse de ilkesi evrenseldir. Eğer kişi okuduğu ayetlerin anlamını bilmiyorsa, zihnen "ne dediğini bilmeyen" bir sarhoş gibidir. Böyle bir namaz, ayetin uyardığı bilinçsizlik haline girer.

Kurtuluş Reçetesi (Mü’minûn Suresi, 1-2. Ayet)[2]: "Müminler gerçekten kurtuluşa ermiştir; Onlar ki, namazlarında derin bir saygı ve tevazu (huşu) içindedirler."

Ahlaki Dönüşüm (Ankebût Suresi, 45. Ayet)[3]: "(Resûlüm!) Kitaptan sana vahyedilenleri oku, namazı özenle kıl. Kuşkusuz namaz hayâsızlıktan ve kötülükten meneder..."

• Analiz: Namazın insanı kötülükten alıkoyması, ancak okunan ayetin anlaşılması ve içselleştirilmesiyle mümkündür. Anlaşılmayan bir metin, ahlakı değiştiremez.

DEĞERLENDİRME

Kur’an, namazın fiziksel iskeletini üç ana hareketle çizer: Kıyam (Allah’ın huzurunda duruş), Rükû (Saygıyla eğiliş) ve Secde (Tam teslimiyetle kapanış).

Zaman olarak ise günün uçlarında ve gecenin yakın saatlerinde yoğunlaşan bir disiplin öngörür. Ancak asıl vurgu "sayı" değil, "nitelik"tir.

Nisa 43. ayet devrim niteliğindedir: "Ne dediğinizi bilinceye kadar..." İletişimin temeli ne dediğini bilmektir. Bu yüzden namazda kişinin anlayacağı dilde dua etmesi veya okuduğu ayetlerin manasını tefekkür ederek okuması, huşu için şarttır. Namaz, "bitirip kurtulma" eylemi değil, "huzurda durma" bilincidir.

KAYNAKLAR

[1] Nisâ Suresi, 43. Ayet:

Arapça: يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلٰوةَ وَاَنْتُمْ سُكَارٰى حَتّٰى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ...

Okunuş: Yâ eyyuhâ-lleżîne âmenû lâ takrabû-ssalâte ve entum sukârâ hattâ ta’lemû mâ takûlûn(e)...

Meal: Ey iman edenler! Sarhoş iken ne söylediğinizi bilinceye kadar... namaza yaklaşmayın.

[2] Mü’minûn Suresi, 1-2. Ayet:

Arapça: قَدْ اَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَۙ / اَلَّذ۪ينَ هُمْ ف۪ي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَۙ

Okunuş: Kad efleha-lmu/minûn(e). Elleżîne hum fî salâtihim hâşi’ûn(e).

Meal: Müminler gerçekten kurtuluşa ermiştir; onlar ki, namazlarında derin bir saygı ve tevazu içindedirler.

[3] Ankebût Suresi, 45. Ayet:

Arapça: ...وَاَقِمِ الصَّلٰوةَۜ اِنَّ الصَّلٰوةَ تَنْهٰى عَنِ الْفَحْشَٓاءِ وَالْمُنْكَرِۜ...

Okunuş: ...Ve ekimi-ssalâte inne-ssalâte tenhâ ‘ani-lfahşâi vel-munker(i)...

Meal: ...Namazı kıl. Çünkü namaz, hayâsızlıktan ve kötülükten alıkoyar...