ÖNERME

İslam’da kutsal olan biyolojik beden (ceset) değil, o bedene hayat veren ruhtur. Beden, ruhun dünyadaki yolculuğu için giydiği geçici bir elbisedir. Yaratıcının bile toprak olmasına hükmettiği bir bedeni "dokunulmaz" ilan ederek organ naklinden sakınmak; toprağı ve böcekleri beslemeyi, bir insanı yaşatmaya tercih etmektir. Hayatta olan birinin de kendi yaşamını riske atmadan bir parçasını başkasıyla paylaşması; bedene saygısızlık değil, fedakarlığın ve diğerkâmlığın (isar) zirvesidir.

REFERANSLAR

Yaşatma İlkesi (Mâide Suresi, 32. Ayet)[1]: "...Kim bir canı kurtarırsa, bütün insanlığı yaşatmış gibi olur..."

• Analiz: Ayet, hayat kurtarmanın metodunu sınırlamamıştır. İster kadavradan, ister canlıdan olsun; bir organ vererek bir insanı ölümün kıyısından almak, bu ayetin hükmünü fiiliyata dökmektir.

Fedakarlık ve Tercih (Haşr Suresi, 9. Ayet)[2]: "...Kendileri zaruret içinde olsalar bile, onları (kardeşlerini) kendilerine tercih ederler..."

• Analiz: Canlıdan yapılan organ bağışı, kişinin bir başkasının hayatı için kendi konforundan vazgeçmesi anlamında yüksek bir ahlaki duruş ve kardeşlik hukukudur.

Tıbbi Gerçeklik (Beyin Ölümü)[3]: Tıp bilimi, beyin ölümü gerçekleşen ve ruhun bedenden ayrıldığı bir cesedin acı duymasının fizyolojik olarak imkansız olduğunu, sinir sisteminin işlevini yitirdiğini doğrulamaktadır. "Ölü acı duyar" iddiası bilimsel temelden yoksundur.

DEĞERLENDİRME

"Vücut Allah’ın emanetidir, onu eksik teslim edemeyiz" algısı teolojik bir yanılgıdır. Allah emaneti fiziksel olarak eksiksiz değil, manevi olarak (günahlarla kirletilmemiş) istemektedir. Bedeni çürümeye terk etmek emaneti korumak değil, israf etmektir. En büyük sadaka-i cariye, bir başkasının dünyayı görmesine veya hayata tutunmasına vesile olmaktır.

İslam, insanın kendi canını tehlikeye atmasını (Bakara Suresi 195. Ayet) yasaklar. Ancak modern tıp, bir insanın tek böbrekle veya karaciğerinin bir kısmını vererek sağlıklı yaşayabileceğini kanıtlamıştır. Bu bağlamda yapılan bağış intihar değil, "canından can katmak"tır. Bu eylem, insanın bedenine değil, içindeki merhamete ve ruha odaklandığının kanıtıdır.

"Ölü kesilirken acı duyar" gibi hurafeler, tıbben ve dinen geçersizdir. Ruh bedenden ayrılmıştır ve sinir sistemi çalışmamaktadır. Bu tür korkularla organ bağışını engellemek, hayatta kalabilecek insanların ölümüne sebep olan bir vebaldir. Organ bağışı; cesedi parçalamak değil, ölümü hayata dönüştürmek ve Allah’ın "El-Muhyî" (Hayat Veren) isminin tecellisine aracı olmaktır.

KAYNAKLAR

[1] Mâide Suresi, 32. Ayet:

Arapça: ...وَمَنْ اَحْيَاهَا فَكَاَنَّمَٓا اَحْيَا النَّاسَ جَم۪يعًاۜ... | Okunuş: ...ve men ahyâhâ feke-ennemâ ahye-nnâse cemî’â... | Meal: ...Kim bir canı kurtarırsa, bütün insanlığı yaşatmış gibi olur...

[2] Haşr Suresi, 9. Ayet:

Arapça: ...وَيُؤْثِرُونَ عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌۜ... | Okunuş: ...ve yu’sirûne ‘alâ enfusihim velev kâne bihim hasâsah... | Meal: ...Kendileri zaruret içinde olsalar bile, onları (kardeşlerini) kendilerine tercih ederler...

[3] İzdes, Seval. “Beyin Ölümü”. Türk Tıp Dergisi 1/3 (Kasım 2007), 205-211. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tmj/article/1461732