ÖNERME

İnsan sadece seferden yani gayretten ve süreçten sorumludur, zaferden yani sonuçtan değil. Hırs kavramı, sonuca hükmetmeye çalışmak demektir ve bu durum insanı beyhude yere yorar. Esas olan, olana direnmek değil, elinden geleni yapıp sonucu Yaratıcı’nın yasasına yani akışa bırakmaktır.

REFERANSLAR

Sorumluluk Alanı: Gayret (Necm Suresi, 39) [1]: "Bilsin ki insan için kendi çalışmasından (gayretinden) başkası yoktur."

• Analiz: Ayet, insanın etki alanını mutlak surette sadece "çaba" ile sınırlar.

Sonucun Sahibi (Tevbe Suresi, 51) [2]: "De ki: Allah’ın bizim için yazdığından başkası bize asla erişmez..."

• Analiz: Sonuç, evrensel yasaların ve Allah’ın takdirinin konusudur.

Hırs ve Cehalet (Bakara Suresi, 216) [3]: "...Sizin için daha hayırlı olduğu halde bir şeyi sevmemeniz mümkündür. Sizin için daha kötü olduğu halde bir şeyi sevmeniz de mümkündür. Allah bilir, siz bilmezsiniz."

• Analiz: İnsanın neyin hayır neyin şer olduğunu bilemeyeceği gerçeği, "illa olsun" diye diretmeyi yani hırsı cehalet olarak niteler.

Akış ve Fail (Enfal Suresi, 17) [4]: "...(Ey Muhammed!) Onları sen öldürmedin, fakat Allah öldürdü. Attığın zaman da sen atmadın, fakat Allah attı..."

• Analiz: Akışla uyum pasiflik değil, eylemin içindeki ilahi faili görmektir.

DEĞERLENDİRME

Necm Suresi insanın etki alanını sadece çaba ile sınırlarken, sonucun evrensel yasaların ve Allah’ın takdirinin konusu olduğunu beyan eder. Bakara 216. ayet, insanın neyin hayır neyin şer olduğunu bilemeyeceğini vurgulayarak, illa olsun diye diretmeyi yani hırsı cehalet olarak niteler. Mümin, fırsatları zorlamak yerine Talak Suresi 3. ayette [5] belirtilen beklenmedik yerden rızıklandırma yasasına güvenir. Buradaki akışla uyum, bir pasiflik hali değil; Enfal 17’deki "Attığın zaman sen atmadın, Allah attı" sırrına ermek ve failin Allah olduğunu bilerek hareket etmektir.

KAYNAKLAR

[1] Necm Suresi, 39. Ayet: Arapça: وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَى | Okunuş: Ve en leyse lil-insâni illâ mâ se’â. | Meal: İnsan için ancak çalıştığı vardır.

[2] Tevbe Suresi, 51. Ayet: Arapça: قُل لَّن يُصِيبَنَا إِلاَّ مَا كَتَبَ اللّهُ لَنَا... | Okunuş: Kul len yusîbenâ illâ mâ keteba(A)llâhu lenâ... | Meal: De ki: “Bizim başımıza ancak, Allah’ın bizim için yazdığı şeyler gelir...

[3] Bakara Suresi, 216. Ayet: Arapça: ...وَعَسَى أَن تَكْرَهُواْ شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ وَعَسَى أَن تُحِبُّواْ شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ... | Okunuş: ...ve’asâ en tekrahû şey-en vehuve ḣayrun lekum ve’asâ en tuhibbû şey-en vehuve şerrun lekum... | Meal: ...Sizin için daha hayırlı olduğu halde bir şeyi sevmemeniz mümkündür. Sizin için daha kötü olduğu halde bir şeyi sevmeniz de mümkündür...

[4] Enfal Suresi, 17. Ayet: Arapça: ...وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَكِنَّ اللّهَ رَمَى... | Okunuş: ...vemâ rameyte iż rameyte velâkinne(A)llâhe ramâ... | Meal: ...Attığın zaman da sen atmadın, fakat Allah attı...

[5] Talak Suresi, 3. Ayet: Arapça: وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ... | Okunuş: Veyerzukhu min haysü lâ yahtesib(u)... | Meal: ...Onu beklemediği yerden rızıklandırır...