ÖNERME

Kur’an, iletişimin sadece içeriğini değil, biçimini ve akustik estetiğini de düzenler. Ses tonunun kontrolsüzce yükselmesi; haklılığın veya samimiyetin bir kanıtı değil, edepsizliğin ve iletişimsel şiddetin bir göstergesidir. İster ezan okurken, ister vaaz verirken, ister tartışırken olsun; "Gürültü" üretmek dindarlık değil, saygısızlık ve estetik yoksunluğudur. Allah, sesi alçaltmayı ve frekansı yumuşatmayı bir medeniyet ölçüsü olarak emreder.

REFERANSLAR

Akustik Disiplin (Lokmân Suresi, 19. Ayet)[1]: "Yürüyüşünde doğal/dengeli ol, sesini de alçalt/kıs. Çünkü seslerin en çirkini, şüphesiz eşeklerin sesidir."

• Kavram Analizi: "Sesini kıs" (ugdud min savtik) emrindeki ugdud fiili; gözü haramdan sakınmak veya sesi kısmak gibi "azaltma, düşürme ve kontrol altına alma" manasına gelir. Ayetteki "eşek sesi" (savtul hamîr) benzetmesi, kontrolsüz, rahatsız edici ve estetikten yoksun yüksek desibeli temsil eder.

• Analiz: Kur'an, gürültü kirliliğini (noise pollution) çirkinlik (neker) kategorisine alır. Sesin şiddeti, mesajın gücünü artırmaz; aksine mesajı itici hale getirir. Müslümanın sesi, ortamı domine eden bir gürültü değil, huzur veren bir tondur.

Diplomatik Dil (Tâhâ Suresi, 44. Ayet)[2]: "Ona (Firavun'a) yumuşak söz söyleyin..."

• Kavram Analizi: Yumuşak söz (kavlen leyyin); sert olmayan, bükülebilen, incitici olmayan ve karşıdakinin alabileceği kıvamdaki hitabeti ifade eder.

• Analiz: Kendini tanrı ilan eden bir zalime (Firavun) karşı dahi ses tonunun ve üslubun yumuşak tutulması emrediliyorsa; topluma, gençlere veya farklı görüştekilere karşı bağırarak konuşmanın hiçbir teolojik dayanağı yoktur.

DEĞERLENDİRME

Bugün cami hoparlörlerinin sesini teknik sınırları zorlayacak kadar açarak çevreye rahatsızlık vermek veya sokaklarda bağırarak tebliğ yapmak; "cihat" kavramıyla değil, ilahi estetiğin ihlaliyle açıklanır. Yüksek desibel, mesajın etkisini değil, tepkisini artırır. Lokman Suresi'ndeki estetik kriter, sesin kamusal alandaki kullanımını bir hak ihlali ve kabalık olarak tanımlar.

Gürültü kirliliği, ilahi mesajın ulaşmasını engelleyen fiziksel ve psikolojik bir perdedir. Nezaket, zarafet ve ölçülü ses tonu; Müslümanın tercih edeceği bir aksesuar değil, giymek zorunda olduğu varoluşsal üniformasıdır.

KAYNAKLAR

[1] Lokmân Suresi, 19. Ayet:

Arapça: وَاقْصِدْ فِي مَشْيِكَ وَاغْضُضْ مِن صَوْتِكَ ۚ إِنَّ أَنكَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ | Okunuş: Vaksid fî meşyike vagdud min savtik inne enkerel asvâti le savtul hamîr | Meal: Yürüyüşünde tabii ol, sesini alçalt. Unutma ki, seslerin en çirkini merkeplerin sesidir.

[2] Tâhâ Suresi, 44. Ayet:

Arapça: فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَّيِّنًا لَّعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَىٰ | Okunuş: Fe kûlâ lehu kavlen leyyinen leallehu yetezekkeru ev yahşâ | Meal: Ona yumuşak söz söyleyin. Belki o, aklını başına alır veya korkar.