ÖNERME

Çalışmak ve rızık peşinde koşmak (sa’y), Kur’an’ın onayladığı bir eylem olsa da; bu çabanın bir hırs haline gelerek insanın tüm zihnini ve zamanını işgal etmesi, varoluş amacına yapılmış bir darbedir. Modern insan, "daha çok mal ve daha çok statü" uğruna mesai saatlerinin ötesine geçip, kendi iç dünyasını ve Yaratıcı’yı tefekkür edeceği vakti betona gömmektedir.

Bu durum, rızkı sadece kendi performansına bağlayan gizli bir tevekkülsüzlük ve Allah’ın "Rezzâk" (rızık veren) sıfatına karşı donanımsal bir güvensizliktir. Ruhunu dinlemeye vakit bulamayanın bedeni, sadece madde biriktiren bir makineye dönüşür.

REFERANSLAR

Çoğaltma Yarışı (Tekasür Suresi, 1-2. Ayet)[1]: "Çoklukla övünmek/biriktirme yarışı (tekasür) sizi oyaladı. Ta ki kabirleri ziyaret edene kadar..."

• Kavram Analizi: Ayetteki "elhâkum" fiili, "lehv" (eğlence/oyalanma) kökünden gelir. Bu, insanın hayati bir görevi varken, önemsiz bir detayla uğraşıp asıl amacı unutması demektir. Tekasür ise niceliksel artış (daha çok para, daha çok takipçi) krizidir.

İşin Sınırı (Nûr Suresi, 37. Ayet)[2]: "Onlar, ne ticaretin ne de alışverişin kendilerini Allah’ı anmaktan (zikirden), namazı kılmaktan ve zekâtı vermekten alıkoymadığı erlerdir..."

Korku Politikası (Bakara Suresi, 268. Ayet)[3]: "Şeytan sizi fakirlikle korkutur ve size çirkin işleri (hırsı ve cimriliği) emreder. Allah ise size katından bir bağışlama ve lütuf vaat eder..."

Yüzeysellik (Rûm Suresi, 7. Ayet)[4]: "Onlar, dünya hayatının sadece dış yüzünü (zâhir) bilirler; ahiretten (işin sonucundan/geleceğinden) ise tamamen gafildirler."

DEĞERLENDİRME

Tekasür Suresi’ndeki "oyalanma" tespiti, modern hayatın en büyük açmazıdır. İnsan; faturaları ödeme, daha lüks bir ev alma veya kariyer basamaklarını tırmanma gibi "arka plan uygulamaları" ile o kadar meşguldür ki, sistemin neden çalıştığını (varoluş gayesini) sormaya vakit bulamaz. Bu, Kur’an literatüründe gaflet halidir. Sabah evden çıkıp akşam posası çıkmış halde dönen ve "vaktim yok" diyen insan, aslında "hayatım yok" demektedir.

İnsanı, ailesini ve ruh sağlığını ihmal edecek kadar ek işe zorlayan şey çoğu zaman rızık kaygısı değil; şeytanın Bakara Suresi'nde deşifre edilen "fakirlikle korkutma" manipülasyonudur. Allah "rızka kefilim" derken, kulun sanki aç kalacakmış gibi tüm vaktini maddeye gömmesi, Allah’a olan güvenin zedelendiğinin işaretidir. Nûr Suresi ticareti yasaklamaz, ticaretin "perde" olmasını yasaklar. Eğer bir iş; kişinin gökyüzüne bakıp hayret etmesine, kendi kusurlarını onarmasına ve Allah ile bağ kurmasına engel oluyorsa, o iş bereket değil, modern bir prangadır.

İnsan sadece biyolojik bir mide değildir. "Vakit nakittir" sözü kapitalizmin en büyük yalanıdır; Kur’an’a göre "vakit hayattır ve geri döndürülemez." Çok mesai yapmak, eğer insanı insanlıktan ve kulluk bilincinden koparıyorsa, bu helal bir kazanç çabası değil, iradi bir mahkûmiyettir. Müslüman; rızkını ararken vakarını koruyan, hırs ile değil ihtiyaç ile hareket eden ve azla yetinip çokça tefekkür edebilen dengeli karakterdir.

KAYNAKLAR

[1] Tekasür Suresi, 1-2. Ayet:

Arapça: اَلْهٰيكُمُ التَّكَاثُرُۙ / حَتّٰى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَۜ

Okunuş: Elhâkumu-ttekâsur(u). Hattâ zurtumu-lmekâbir(a).

Meal: Çoklukla övünmek sizi oyaladı. Ta ki kabirleri ziyaret edene kadar.

[2] Nûr Suresi, 37. Ayet:

Arapça: رِجَالٌ لَا تُلْه۪يهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللّٰهِ وَاِقَامِ الصَّلٰوةِ وَا۪يتَٓاءِ الزَّكٰوةِۙ يَخَافُونَ يَوْمًا تَتَقَلَّبُ ف۪يهِ الْقُلُوبُ وَالْاَبْصَارُۙ

Okunuş: Ricâlun lâ tulhîhim ticâratun velâ bey’un ‘an zikri(A)llâhi ve-ikâmi-ssalâti ve-îtâi-zzekâti yeḣâfûne yevmen tetekallebu fîhi-lkulûbu vel-ebsâr(u).

Meal: Onlar öyle erlerdir ki, ne ticaret ne de alışveriş onları Allah’ı anmaktan, namaz kılmaktan ve zekât vermekten alıkoyamaz. Onlar, kalplerin ve gözlerin allak bullak olduğu bir günden korkarlar.

[3] Bakara Suresi, 268. Ayet:

Arapça: اَلشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَٓاءِۚ وَاللّٰهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَفَضْلًاۜ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَل۪يمٌ

Okunuş: Eşşeytânu ye’idukumu-lfakra veye/murukum bilfahşâ(i) va(A)llâhu ye’idukum maġfiraten minhu vefadlâ(n) va(A)llâhu vâsi’un ‘alîm(un).

Meal: Şeytan sizi fakirlikle korkutur ve size çirkinliği (cimriliği) emreder. Allah ise size katından bir bağışlama ve bir lütuf vaat eder. Allah her şeyi kuşatandır, her şeyi bilendir.

[4] Rûm Suresi, 7. Ayet:

Arapça: يَعْلَمُونَ ظَاهِرًا مِنَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۚ وَهُمْ عَنِ الْاٰخِرَةِ هُمْ غَافِلُونَ

Okunuş: Ya’lemûne zâhiran mine-lhayâti-ddunyâ vehum ‘ani-l-âhirati hum ġâfilûn(e).

Meal: Onlar dünya hayatının sadece dış yüzünü bilirler. Ahiretten ise onlar tamamen gafildirler.