ÖNERME

İslam’da tuvalet temizliği (taharet); biyolojik atıklardan arınmak ve hijyeni sağlamak için yapılan rasyonel bir eylemdir. Ancak geleneksel fıkıh, 1000 yıl öncesinin çöl şartlarında (su yokluğu, kâğıdın kıymetli olması) geliştirilen çözümleri (taşla silmek, kâğıt kullanmamak vb.) günümüze "değişmez din kuralları" gibi taşımıştır.

Özellikle idrar sonrası damla bekleme (istibra) konusunun bir "takıntı" (vesvese) haline getirilmesi ve "idrar damlası yüzünden kabir azabı çekileceği" korkusunun pompalanması; insanları hem psikolojik (OKB) hem de fizyolojik (prostat/idrar yolları) olarak hasta etmektedir. Temizlik, vesvese ile değil; su ve modern hijyen araçlarıyla (tuvalet kâğıdı) yapılır.

REFERANSLAR

Temizlikte Kolaylık (Hac Suresi, 78. Ayet)[1]: "...Allah dinde üzerinize hiçbir zorluk yüklemedi..."

Elbise Temizliği (Müddessir Suresi, 4. Ayet)[2]: "Elbiseni tertemiz tut."

• Analiz: Emir gayet nettir: "Temiz ol." Nasıl temizleneceğin (taşla mı, kâğıtla mı, suyla mı) dönemin imkanlarına ve akla bırakılmıştır.

DEĞERLENDİRME

Klasik kitaplarda "Kâğıtla temizlenmek mekruhtur" denmesinin sebebi; o dönemde kâğıdın üzerine ilim yazılan çok pahalı ve nadir bir malzeme olmasıydı (saygı gereği). Bugün ise tuvalet kâğıdı, hijyen için üretilmiş en sağlıklı araçtır. Su ile yıkamak ve kâğıt ile kurulamak en ideal temizliktir.

Erkeklerde anatomik olarak idrarın tam boşalması biraz zaman alabilir. Ancak geleneksel kültürde önerilen; tuvalette zıplamak, öksürmek, pamuk tıkamak veya 40 adım yürümek gibi yöntemler tıbben zararlıdır ve idrar torbası kaslarını bozar. Doğrusu; idrarı yaptıktan sonra birkaç saniye beklemek, pelvik kasları kasmak ve normal şekilde temizlenmektir. "Acaba bir damla kaldı mı?" diye dakikalarca beklemek şeytani bir vesvesedir. Tıbben bulaşma (inkontinans) hastalığı olanlar zaten özürlü sayılır.

"Kabir azabının çoğu idrardan sakınmamaktandır" rivayeti[4]; tuvaletini yapıp üstüne başına sıçratan, genel hijyen kurallarına uymayan pasaklı insanlar için bir uyarıdır. Yoksa, bütün titizliğine rağmen farkında olmadan kaçan bir damla yüzünden Allah kulunu sonsuza kadar yakmaz.

"Tuvalette kıbleye dönülmez" kuralı; o dönemin açık arazi tuvaletlerinde (mahremiyet ve saygı için) geçerliydi. Bugün dört duvar arasındaki kapalı tuvaletlerde yönün (kıble’nin) bir önemi yoktur; çünkü arada duvarlar vardır. Tuvalet adabı; taş sektirmek veya yön tayini yapmak değil; su ve kâğıtla temizlenmek, elleri sabunlamak ve tuvaleti temiz bırakmaktır.

KAYNAKLAR

[1] Hac Suresi, 78. Ayet:

Arapça: ...وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدّ۪ينِ مِنْ حَرَجٍۜ...

Okunuş: ...Ve mâ ce’ale ‘aleykum fî-ddîni min harac(in)...

Meal: ...O, dinde sizin üzerinize hiçbir zorluk yüklemedi...

[2] Müddessir Suresi, 4. Ayet:

Arapça: وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْۙ

Okunuş: Ve śiyâbeke fetahhir.

Meal: Elbiseni tertemiz tut (veya: Kişiliğini arındır).

[3] İbrahim'in Baltası. Hadisler. Kabirde Azap ve Yeşil Dal Ritüeli.

https://www.ibrahiminbaltasi.com/hadisler/5