ÖNERME

Geleneksel algıdaki kadının erkeğin kaburga kemiğinden yaratıldığı inancı, Kur'an'da yer almayan, Tevrat kaynaklı anlatıların (İsrailiyat) İslam kültürüne sızmış halidir. Bu anlatı, kadını erkeğin bir parçası, yancısı veya uzantısı olarak konumlandırarak tarihsel ikincilleştirmeye zemin hazırlamıştır. Oysa biyolojik gerçeklik ve Kur'an'ın beyanı, yaratılışın hiyerarşik değil, eş zamanlı ve özdeş olduğunu haykırır.

Eğer kadın erkeğin bir uzvundan yaratılsaydı; tıbben interseks (hünsa) bireylerin varlığı ve embriyolojik gelişim süreçleri açıklanamazdı. Yaratılış; gökten zembille inmek veya birinden parça koparmak değil; aşamalı bir biyolojik süreç ve bu bedene ruh yani bilinç üflenmesiyle kazanılan eşit bir insanlık statüsüdür.

REFERANSLAR

Ontolojik Eşitlik (Nisâ Suresi, 1. Ayet)[1]: "Ey insanlar! Sizi tek bir nefisten (özden) yaratan, ondan da eşini yaratan... Rabbinizden sakının."

• Kavram Analizi: Ayette geçen "nefis" kelimesi; öz, benlik, can anlamına gelir ve gramer olarak dişildir. "Ondan eşini yarattı" ifadesindeki zamir, Âdem'e değil, bu ortak "öz"e (nefs) gider. Yani erkek ve kadın, aynı mayadan, aynı biyolojik kökenden türetilmiştir.

Biyolojik Çeşitlilik (Şûrâ Suresi, 49-50. Ayet)[2]: "Allah dilediğine kız çocukları, dilediğine erkek çocukları bahşeder. Yahut onları hem erkek hem kız (ikiz veya karma) olarak çift verir..."

Bilimsel Veri Başlığı (Cinsiyet Gelişimi)[3]: Embriyolojik gelişimde cinsiyet, döllenmeden sonraki haftalarda genetik ve hormonal faktörlerle belirlenir. Biyolojik olarak her fetüs başlangıçta benzer bir yapıdadır (bipotansiyel gonad). Cinsiyetin oluşumu bir "parça koparma" işlemi değil, genetik bir farklılaşma sürecidir. İnterseks bireylerin varlığı, cinsiyetin keskin bir ikilikten ziyade biyolojik bir spektrum olduğunu ve "kaburga" gibi basit mekanik anlatıların biyolojik karmaşıklığı karşılamadığını gösterir.

DEĞERLENDİRME

Kur'an, cinsiyetler arası hiyerarşiyi yani "erkek kadından üstündür" algısını, köken birliği vurgusuyla yıkar. Âl-i İmrân Suresi 195. ayette geçen "Siz birbirinizdensiniz" (ba'dukum min ba'd) ifadesi sosyolojik bir devrimdir. Bu, "kadın erkeğin kaburgasındandır" demez; "bir elmanın iki yarısı gibi, aynı özden gelen ve birbirini tamamlayan eşdeğer parçalarsınız" der.

Yaratılışta bir öncelik veya asillik sıralaması yoktur. Değer, biyolojik cinsiyette değil; emek ve üretimdedir. Ayet, Allah'ın icraatında pozitif veya negatif ayrımcılık olmadığını; bir işi kadın yaptı diye değersizleşmeyeceğini, erkek yaptı diye kıymetlenmeyeceğini ilan eder. Ayrıca insanı insan yapan asıl cevher olan ruhun cinsiyeti yoktur. Bedenimiz yani aracımız cinsiyetli olabilir; ancak ruhumuz yani özümüz/sürücümüz cinsiyetsiz ve ilahi bir cevherdir. Dolayısıyla Allah katındaki statü, kromozomlara göre değil, takva ve bilince göre belirlenir.

KAYNAKLAR

[1] Nisâ Suresi, 1. Ayet:

Arapça: يَا اَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذ۪ي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَث۪يرًا وَنِسَٓاءًۚ

Okunuş: Yâ eyyuhen nâsuttekû rabbekumullezî halakakum min nefsin vâhidetin ve halaka minhâ zevcehâ ve besse minhumâ ricâlen kesîran ve nisââ.

Meal: Ey insanlar! Sizi tek bir nefisten yaratan ve ondan da eşini yaratan; ikisinden birçok erkek ve kadın üretip yayan Rabbinizden sakının.

[2] Şûrâ Suresi, 49-50. Ayet:

Arapça: لِلّٰهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْاَرْضِۜ يَخْلُقُ مَا يَشَٓاءُۜ يَهَبُ لِمَنْ يَشَٓاءُ اِنَاثًا وَيَهَبُ لِمَنْ يَشَٓاءُ الذُّكُورَۙ ﴿٤٩﴾ اَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرَانًا وَاِنَاثًاۚ وَيَجْعَلُ مَنْ يَشَٓاءُ عَق۪يمًاۜ اِنَّهُ عَل۪يمٌ قَد۪يرٌ

Okunuş: Lillâhi mulkus semâvâti vel ard, yahluku mâ yeşâu, yehebu li men yeşâu inâsen ve yehebu li men yeşâuz zukûr. Ev yuzevvicuhum zukrânen ve inâsâ, ve yec’alu men yeşâu akîmâ, innehu alîmun kadîr.

Meal: Göklerin ve yerin mülkü Allah’ındır. O, dilediğini yaratır. Dilediğine kız çocukları, dilediğine erkek çocukları bahşeder. Yahut onları hem erkek hem kız olarak çift verir. Dilediğini de kısır kılar. O, her şeyi bilendir, her şeye gücü yetendir.

[3] Fausto-Sterling, Anne. "The Five Sexes: Why Male and Female Are Not Enough". The Sciences 33/2 (1993), 20-24. https://doi.org/10.1002/j.2326-1951.1993.tb03081.x