ÖNERME

Kur’an, yıldırımı ve gök gürültüsünü mitolojilerin iddia ettiği gibi "tanrıların öfke nöbeti" olarak değil; matematiksel bir "itaat" ve biyolojik bir "müjde" olarak tanımlar. Bu doğa olayı, korku ile ümidi aynı anda barındıran kompleks bir yasadır.

Modern fizikteki "Kaos Teorisi", başlangıçtaki mikroskobik değişimlerin sonucu devasa oranda değiştirebileceğini söyler. Yıldırımın havada çizdiği zikzaklar rastgele değildir; o anki nem, ısı ve iyon oranına göre en dirençsiz yolu arayan bir "En Az Eylem İlkesi" tezahürüdür. Yıldırım, fiziksel bir zorunluluk (itaat) ile biyolojik bir gereklilik (beslenme) arasında çalışan atmosferik bir motordur.

REFERANSLAR

Korku ve Ümit (Rûm Suresi, 24. Ayet)[1]: "Size korku ve ümit (tama'an) olarak şimşeği göstermesi, gökten su indirip onunla ölümünden sonra yeri diriltmesi O'nun ayetlerindendir..."

• Kavram Analizi: Ayetteki "tama'an" (ümit/beklenti) kelimesi, sadece yağmuru değil, bizzat şimşeğin sağladığı faydayı da kapsar. "Havf" (korku) ise insanın fiziksel acziyetine ve yıldırımın yıkıcı gücüne işarettir.

Atmosferik Gübreleme (Biyokimya)[2]: Atmosferin %78'i azottur, ancak bitkiler bu gaz halindeki azotu kullanamaz. Yıldırım çaktığında ortaya çıkan 30.000°C'lik ısı, havadaki azot moleküllerini parçalar ve oksijenle birleşmesini sağlar. Oluşan nitratlar yağmurla toprağa inerek bitkiler için hayati olan doğal gübreyi oluşturur. Dünya genelindeki kullanılabilir azotun önemli bir kısmı bu yolla üretilir.

DEĞERLENDİRME

Fizikteki "En Az Eylem İlkesi" gereği, doğa israftan kaçınarak emredilen en verimli yolu izler. Bilimsel olarak yıldırım, buluttan yere doğru dümdüz inmez; "Öncü Boşalma" denilen kademeli bir yolla iner. Bu öncü kol, havada adeta "koklayarak" ilerler ve her adımda hangi yöne gideceğine o anki hava partiküllerine göre karar verir.

İşte Kur'an'ın "ümit" olarak tanımladığı şey, sadece görsel bir şölen değildir. Yıldırım, gökyüzünün toprağa yaptığı bir "vitamin iğnesidir". Yıldırımın o korkutucu ısısı olmasaydı, atmosferdeki azot çözülmeyecek, toprak beslenemeyecek ve bitki örtüsü cılız kalacaktı. Dolayısıyla o korkunç gürültü ve yakıcı ışık, aslında yaşamın devamı için çalışan devasa bir kimyasal reaktörün sesidir. İnsan, paratonerle korkusunu (havf) yönetmeye çalışırken, bilim sayesinde bu olayın altındaki biyolojik ümidi (tama'an) keşfetmiştir. Yıldırım, yok etmek için değil, "ölü toprağı diriltmek" için inen yüksek voltajlı bir rahmettir.

KAYNAKLAR

[1] Rûm Suresi, 24. Ayet: Arapça: وَمِنْ آيَاتِهِ يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاء مَاء | Okunuş: Ve min âyâtihî yurîkumu'l-berka havfen ve tamaan ve yunezzilu mine's-semâi mâen. | Meal: Size korku ve ümit olarak şimşeği göstermesi, gökten su indirip onunla ölümünden sonra yeri diriltmesi O'nun ayetlerindendir.

[2] Ulrich Schumann - Heidi Huntrieser. (2007). "The global lightning-induced nitrogen oxides source". Atmospheric Chemistry and Physics, 7/14, 3823-3907.

https://doi.org/10.5194/acp-7-3823-2007